Reactievergelijkingen opschrijven met ionen en toestandsaanduidingen
Bij dit onderwerp schrijf je de reactievergelijking op met de juiste formules, coëfficiënten en toestandsaanduidingen. Op het examen krijg je hier vaak een korte opdracht van twee of drie punten voor.
Een reactievergelijking laat zien welke stoffen reageren en welke stoffen ontstaan. Links van de pijl staan de beginstoffen, rechts de reactieproducten. Je gebruikt de namen en formules die je moet kennen, zoals water H₂O, zuurstof O₂, keukenzout NaCl en soda Na₂CO₃.
Daarna controleer je of het aantal atomen van elk element links en rechts gelijk is. Dat doe je met coëfficiënten, de getallen voor de formules. Kies altijd de kleinste gehele getallen. Verander nooit een index in een formule, want dan maak je een andere stof.
Bij een zout dat in water oplost ontstaan ionen. Die schrijf je rechts van de pijl, met hun lading erbij. De totale lading links moet even groot zijn als rechts. Uit Na₂CO₃ ontstaan twee Na⁺-ionen en één CO₃²⁻-ion, dus je zet een 2 voor Na⁺.
Toestandsaanduidingen zet je achter elke stof. Vast is (s), vloeibaar is (l), gas is (g) en opgelost in water is (aq). Een zout dat net gaat oplossen heeft dus (s) voor de pijl en (aq) achter de ionen.
Lees de opgave goed. Vraagt de opgave naar toestandsaanduidingen, dan schrijf je die erbij. Ontbreken ze, dan is je vergelijking niet compleet, ook als de atomen wel kloppen.
Onthoud
Links van de pijl staan de beginstoffen, rechts de reactieproducten.
Het aantal atomen van elk element moet links en rechts gelijk zijn.
Met coëfficiënten balanceer je de vergelijking, nooit met de indices in een formule.
Bij ionen geef je de lading aan en de totale lading moet links en rechts gelijk zijn.
Achter elke stof zet je de toestandsaanduiding (s), (l), (g) of (aq).
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Gevraagd is de vergelijking van het oplossen van soda in water, met toestandsaanduidingen. Soda is natriumcarbonaat met de formule Na₂CO₃.
- 1
Schrijf de beginstof links van de pijl als Na₂CO₃ (s), want soda is een vaste stof.
Veelgemaakte fouten
Je verandert de index van een formule, zoals Na₂CO₃ naar NaCO₃, terwijl je alleen coëfficiënten mag veranderen.
Je schrijft ionen zonder lading, dus schrijf Na⁺ en CO₃²⁻ en niet Na en CO₃.
Je geeft de vaste beginstof (aq), terwijl een stof voor het oplossen nog (s) krijgt.
Snel checken
Welke vergelijking geeft het oplossen van keukenzout in water goed weer?
Welke ionenvergelijking geeft het proces in de gaswasfles goed weer?