Zuurbase reacties: neutraliseren en ontkalken
Een zuur en een base reageren met elkaar. Bij neutraliseren en ontkalken gebruik je dat op veel plekken, en het komt terug in het examen.
Bij een zuurbase reactie reageert een zuur met een base. Het zuur levert H+-ionen en de base levert OH−-ionen. Samen vormen die water.
Bij neutraliseren voeg je zoveel zuur of base toe dat de oplossing neutraal wordt. Dat gebeurt als er evenveel H+ als OH− is. Bij de titratie van rode wijn zie je dat aan de kleuromslag van fenolftaleïne.
Ontkalken is een toepassing die je uit het dagelijks leven kent. Kalk bestaat uit calciumcarbonaat. Een zuur zoals azijnzuur lost die kalk op. Daarbij ontstaat koolstofdioxide, dat je als bubbels ziet.
Voor de reactievergelijking schrijf je alleen de deeltjes die echt reageren. Let daarbij op de ladingen en op het aantal deeltjes van elk element. Voor en na de pijl moet het gelijk zijn.
Onthoud
Bij neutraliseren reageert H+ met OH− tot water.
Het zuur levert H+ en de base levert OH−.
Gelijke hoeveelheden H+ en OH− maken een oplossing neutraal.
Bij ontkalken lost een zuur kalk op en ontstaat koolstofdioxide.
Met de juiste toestandsaanduidingen maak je de vergelijking compleet.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Gevraagd is de vergelijking van de reactie bij de titratie van rode wijn met natronloog. De toestandsaanduidingen moeten erbij.
- 1
Het zuur schrijf je als H+ en de base als OH−. Beide staan voor de pijl.
Veelgemaakte fouten
Zet het water na de pijl en niet voor de pijl, want water ontstaat bij de reactie.
Vergeet de toestandsaanduidingen niet. Water schrijf je als (l) en opgeloste ionen als (aq).
Schrijf geen deeltjes op die niet reageren. Laat toeschouwerionen zoals Na+ weg uit de vergelijking.
Snel checken
Bij het ontkalken van een koffiezetapparaat met azijnzuur lost het zuur kalk op, CaCO3. Welk gas ontstaat daarbij onder meer?
Bij de neutralisatie van zoutzuur met natronloog. Wanneer is de oplossing neutraal?