Vraag 33Textielverfrisser
Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.
Hoe pak je dit aan?
- Kijk naar de stoffen links en rechts van de pijl en let op wat er met de lading en de atomen verandert.
- Bepaal bij elk deeltje of het iets opneemt of juist afstaat, en gebruik de definitie van een zuur en een base.
- Koppel daarna de naam van het zuur en de base aan de juiste stof uit de vergelijking.
Hier verliezen leerlingen punten
- Schrijf niet alleen dat het een zuur-basereactie is, want de uitleg is het belangrijkste deel van het antwoord.
- Vergeet niet bij elk deeltje aan te geven of het zuur of base is, want beide moeten worden benoemd.
- Let op dat je de juiste stof bij de juiste rol zet, want het is makkelijk om zuur en base door elkaar te halen.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Onaangename luchtjes in huis tegengaan, kan op verschillende manieren. De eenvoudigste manier is met een geurstof in een oplosmiddel, waarbij de geurstof de onaangename geuren verhult. Een voorbeeld van zo’n geurstof is de ester van ethaanzuur en octaan-1-ol. De structuurformule van octaan-1-ol is gegeven in figuur 1. figuur 1
Onaangename geurstoffen, zoals sigarettenrook, kunnen adsorberen aan poreuze materialen zoals stoffen banken, kussens en gordijnen. Doordat de geurstoffen langzaam aan het oppervlak verdampen, kan het stoffen materiaal lang onaangenaam ruiken. Om dit tegen te gaan, kan een textielverfrisser worden gebruikt. Een van de stoffen die in textielverfrissers wordt toegepast, is cyclodextrine (figuur 2). figuur 2 Cyclodextrine ( C H O ) wordt met behulp van enzymen gemaakt uit 42 70 35 amylose.
Textielverfrisser bevat cyclodextrine die in water is opgelost. Als een opgelost cyclodextrine-molecuul in contact komt met een geurstofmolecuul, dan vouwt het cyclodextrine-molecuul zich als een koker. De binnenzijde van deze koker kan een geurstofmolecuul binden. Zie figuur 3. De gebonden geurstof kan vervolgens samen met cyclodextrine van de behandelde stof worden afgeborsteld. figuur 3 Het gebonden geurstofmolecuul is hydrofoob.
Behalve cyclodextrine bevat een textielverfrisser ook de stof PEI, een wateroplosbaar polymeer. De gemiddelde molaire massa van PEI in textielverfrisser is 2,50·10 4 g mol –1 .
PEI reageert met aldehyden. Dit zijn koolstofverbindingen met een dubbel gebonden O-atoom aan het eerste koolstofatoom, zoals pentanal (figuur 4). Aldehyden ontstaan bijvoorbeeld bij het bakken van vis. De reactie tussen PEI en pentanal is in figuur 4 onvolledig weergegeven. figuur 4
Bij het bakken van vis ontstaan behalve aldehyden ook amines. Een van deze amines is butaan-1-amine. Amines kunnen aan katoenen kleding hechten, waardoor de geur van deze amines erin trekt. Door verdamping van de amines komt de geur weer vrij en gaat de katoenen kleding stinken. Katoen bestaat voor 90% uit cellulose-vezels (C H O ) . 6 10 5 n
De textielverfrisser bevat citroenzuur ( C H O ), dat reageert met amines 6 8 7 volgens reactie 1. Doordat het water uit de textielverfrisser verdampt, ontstaat er één stof uit de producten van reactie 1. Deze stof kan niet verdampen, waardoor de kleding niet meer stinkt. C H N + C H O → C H N + (aq) + C H O – (aq) (reactie 1) 4 11 6 8 7 4 12 6 7 7
Leg uit dat reactie 1 een zuur-basereactie is. Geef ook aan welk deeltje als zuur en welk deeltje als base reageert.