Vraag 12Slimme kattenbakkorrels
Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.
Hoe pak je dit aan?
- Bedenk eerst welke gegevens je nodig hebt om de twee eenheden met elkaar te vergelijken.
- Zoek in de Binas of op het informatieblad de molaire massa van glucose op.
- Reken de waarde van merk A om naar mg dL⁻¹, of die van merk B naar mmol L⁻¹, met je molaire massa.
- Vergelijk de omgerekende waarde met de waarde van het andere merk en laat je rekenstappen zien.
Hier verliezen leerlingen punten
- Vergeet niet de molaire massa van glucose mee te nemen, want zonder die stap kun je mmol en gram niet omrekenen.
- Let goed op de voorvoegsels milli en deci, want daar gaan veel leerlingen fout met de machten van tien.
- Schrijf de eenheden bij elke tussenstap op en laat de berekening zien, niet alleen de eindconclusie.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Een kattenbak wordt gevuld met korrels van een stof die kattenurine kan adsorberen, zoals silicagel. Silicagel bestaat uit een driedimensionaal netwerk van voornamelijk silicium- en zuurstofatomen. Op de uitwerkbijlage is een deel van een korrel silicagel vereenvoudigd weergegeven. Kattenurine bevat ammoniak. Deze stof heeft een onaangename geur. Silicagel bindt ammoniak, waardoor de ammoniakgeur wordt verminderd.
Je kunt de gezondheid van je kat in de gaten houden door analyse van zijn urine. Er zijn kattenbakkorrels op de markt waarin indicatoren zijn verwerkt. Je kunt deze korrels mengen met de normale kattenbakkorrels. De verkleuring van deze indicatorkorrels geeft dan aan of je met je kat naar de dierenarts moet. Een van de indicatoren die gebruikt zou kunnen worden, is de zuur-base-indicator broomthymolblauw (tabel 1). tabel 1 pH kleur zuur < 6,0 geel omslagtraject 6,0-7,6 groen basisch > 7,6 blauw Urine van gezonde katten heeft een pH tussen 6,3 en 6,6. Een afwijkende pH is een indicatie voor een nier- of blaasontsteking.
Eslem gebruikt broomthymolblauw om de urine van haar kat te controleren. De korrels kleuren groen.
Er zijn kattenbakkorrels op de markt die glucose in de urine van katten kunnen aantonen. Glucose in urine is een aanwijzing voor suikerziekte. Deze kattenbakkorrels bevatten een mengsel van kaliumjodide, zetmeel en twee enzymen. Aanwezige glucose kan enzymatisch worden omgezet tot gluconolacton volgens reactie 1. Reactie 1 is een redoxreactie. De halfreactie waarbij glucose wordt omgezet, is onvolledig weergegeven op de uitwerkbijlage.
Vervolgens katalyseert een ander enzym reactie 2 tussen het ontstane H O en jodide-ionen: 2 2 H O + 2 I – → 2 OH – + I (reactie 2) 2 2 2 Het jood ( I ) dat in reactie 2 ontstaat, geeft een kleur aan het zetmeel dat 2 in de korrels zit. Hoe meer jood is ontstaan, hoe donkerder de kleur. De kleur varieert van lichtgroen bij een kleine hoeveelheid jood tot zwart bij een grote hoeveelheid jood.
Bij katten met suikerziekte moet de urine regelmatig worden gecontroleerd. Dit gebeurt niet alleen met korrels, maar ook met teststrips die de concentratie glucose in urine meten. Door urine op te vangen en de teststrip erin te dopen, kan de katteneigenaar de concentratie glucose bepalen. In tabel 2 is de schaalverdeling van twee merken teststrips weergegeven, met de bijbehorende glucose-concentraties. Merk A drukt de glucose-concentratie uit in mmol L –1 en merk B drukt de glucose-concentratie uit in mg dL –1 . tabel 2 schaalverdeling + ++ +++ ++++ merk A (mmol L –1 ) 15 30 60 110 B (mg dL –1 ) 250 500 1000 >2000 Roelof heeft een kat met suikerziekte. De dierenarts heeft niet gezegd welk merk teststrips hij voor de urinetests moet gebruiken. Roelof kan na een berekening gelukkig concluderen dat de waarde +++ op beide schaalverdelingen behoorlijk overeenkomt.
Laat met een berekening zien dat de concentraties die bij merk A en B aangegeven worden met de waarde +++ redelijk overeenkomen.