Zuivere stoffen en mengsels
Je leert het verschil tussen een zuivere stof en een mengsel, op macroniveau en op microniveau. Dit onderscheid komt terug bij scheidingsmethoden en bij het verklaren van stofeigenschappen.
Een zuivere stof bestaat uit één soort deeltjes. Een mengsel bestaat uit twee of meer soorten stoffen die niet chemisch aan elkaar zitten.
Op macroniveau zie je het verschil aan de stofeigenschappen. Een zuivere stof heeft bij constante druk een vast kookpunt en een vast smeltpunt. Water kookt bij normale luchtdruk altijd bij 100 °C. Een mengsel kookt juist over een temperatuurtraject. Ook het smeltpunt ligt bij een mengsel niet vast.
Op microniveau kijk je naar de deeltjes. In een zuivere stof zitten alleen deeltjes van dezelfde soort. In een mengsel zitten deeltjes van verschillende soorten door elkaar. Zo bestaat zout water uit natrium- en chloride-ionen en watermoleculen. Het model verklaart waarom de eigenschappen van een mengsel afwijken van die van de zuivere stoffen.
Onthoud
Een zuivere stof bestaat uit één soort deeltjes, een mengsel uit minstens twee soorten.
Een zuivere stof heeft een vast smeltpunt en een vast kookpunt bij constante druk.
Een mengsel kookt over een temperatuurtraject en heeft geen vast kookpunt.
Op microniveau zie je in een mengsel deeltjes van verschillende soorten door elkaar.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je de stofeigenschap noemen waarop centrifugeren berust. Daarna leid je af op welke plek de room wordt afgetapt.
- 1
Centrifugeren scheidt stoffen door het verschil in dichtheid.
Veelgemaakte fouten
Een heldere vloeistof is niet automatisch zuiver. Een heldere oplossing van zout in water is een mengsel, dus kijk naar het kookpunt of smeltpunt.
Leerlingen denken soms dat een mengsel een vast kookpunt heeft. Een mengsel kookt over een temperatuurtraject, dus let op het verloop van de temperatuur.
Snel checken
Welke eigenschap past bij een zuivere stof?
Welke uitspraak op microniveau past bij een mengsel van zout en water?