Zuren herkennen aan de formule
Bij scheikunde moet je zuren herkennen aan hun formule. Dat gebruik je bij bijna elke vraag over reacties in water en over gevaarlijke stoffen.
Een zuur is een stof die H⁺-ionen afstaat aan water. Daarom maakt een zuur een oplossing met veel H⁺-ionen. In de syllabus staan zes zuren die je moet kunnen herkennen: HCl, H₂SO₄, HNO₃, H₂CO₃, H₃PO₄ en CH₃COOH.
H₂CO₃ ontstaat uit H₂O en CO₂. Je hoeft het dus niet uit het hoofd te kennen als losse stof. Let op de groep COOH in CH₃COOH. Die groep maakt azijnzuur tot een zuur, ook al staat er een C in het begin van de formule.
Bij een vraag herken je een zuur dus aan de formule. Staat de stof in de lijst of heeft hij een H die als H⁺ wegkan, dan is hij een zuur. Ga bij twijfel terug naar wat er in water gebeurt.
Onthoud
Een zuur staat H⁺-ionen af aan water.
HCl, H₂SO₄, HNO₃, H₂CO₃, H₃PO₄ en CH₃COOH zijn de zuren uit de syllabus.
H₂CO₃ ontstaat uit H₂O en CO₂.
De groep COOH in CH₃COOH maakt de stof tot een zuur.
Een oplossing van een zuur bevat veel H⁺-ionen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welk gevarenpictogram past bij beitsvloeistof, en waarom? De tekst zegt dat beitsvloeistof een oplossing van HCl in water is.
- 1
De beitsvloeistof is een oplossing van HCl in water.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen zien een H in de formule en denken dat elke stof met H een zuur is. Kijk of de stof in water H⁺ afstaat.
Leerlingen zien CO₂ in de tekst en noemen CO₂ een zuur. Het zuur is H₂CO₃, dat ontstaat uit CO₂ en water.
Leerlingen vergeten dat CH₃COOH ook een zuur is omdat de C in het begin van de formule staat. Herken het zuur aan de COOH-groep.
Snel checken
Welke stof uit de lijst is een zuur?
Wat kenmerkt een zuur in water?