Classificatie van reacties
Scheikundigen delen reacties in op grond van wat er met de stoffen gebeurt. Bij de polymerisatiereacties uit dit examen moet je het type herkennen en daarna de massa van het polymeer berekenen.
Reacties worden ingedeeld naar wat er met de moleculen gebeurt. Bij een additiereactie voegen twee moleculen zich samen tot één molecuul. Een koolstof-koolstofdubbele binding verdwijnt daarbij, en er ontstaat geen bijproduct.
Bij een condensatiereactie ontstaan twee producten. Er splitst een klein molecuul af, meestal water. Bij een hydrolyse reageert een stof met water en breekt daardoor in kleinere delen. Het water wordt dan verbruikt, niet gevormd.
Bij een polymerisatiereactie maken veel kleine moleculen, de monomeren, samen één grote keten: het polymeer. Bij additiepolymerisatie gaat er niets verloren. Bij condensatiepolymerisatie komt wel een klein molecuul vrij.
Kijk bij de classificatie dus naar wat er verdwijnt en wat er bijkomt. Dat laat zien welk type reactie het is.
Onthoud
Bij een additiereactie worden twee moleculen één molecuul, zonder bijproduct.
Bij een condensatiereactie splitst een klein molecuul af, vaak water.
Hydrolyse is een reactie met water, waarbij een stof in kleinere delen breekt.
Bij additiepolymerisatie is de massa van het polymeer gelijk aan de massa van de gereageerde monomeren.
Let in een reactievergelijking op wat er verdwijnt en wat er bijkomt.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bereken hoeveel gram copolymeer er na 8000 seconden in 1,0 L oplossing is ontstaan. Het omzettingspercentage is 96% en de beginconcentraties zijn 2,15 M.
- 1
Bereken eerst hoeveel mol van elk monomeer per liter heeft gereageerd: 2,15 × 0,96 = 2,06 mol L⁻¹.
Veelgemaakte fouten
Verwar hydrolyse niet met condensatie. Bij hydrolyse wordt water gebruikt, bij condensatie ontstaat water.
Denk niet dat elke polymerisatie een klein molecuul afsplitst. Bij additiepolymerisatie komt er niets vrij, dus de massa blijft gelijk.
Reken bij een poly-additiereactie niet met een andere massa dan die van de gereageerde monomeren. Tel de massa's van alle gereageerde monomeren bij elkaar op.
Snel checken
Een stof reageert met water en breekt daardoor in kleinere moleculen. Welk type reactie is dat?
Monomeren met een C=C-binding verbinden zich tot een polymeer, en er komt geen klein molecuul vrij. Welk type reactie is dat?