Groene chemie in industriële processen
Bij een industrieel proces kijk je naar meer dan alleen de reactie zelf. Groene chemie helpt bepalen hoe een proces zo weinig mogelijk afval, energie en gevaar oplevert.
Groene chemie kijkt naar het hele productieproces. Bij het ontwerp let je op afval, energie, veiligheid en het gebruik van grondstoffen en water.
Enkele begrippen komen vaak terug:
- Afval zijn stoffen die niemand wil hebben, zoals bijproducten en stoffen uit nevenreacties.
- Onvolledige omzetting betekent dat een deel van de beginstoffen niet reageert.
- Recycling betekent dat niet-omgezette stoffen weer in het proces terugkomen.
Een fabriek kan dus op verschillende manieren groener werken. Ze kan afval beperken, warmte hergebruiken of een ongebruikte beginstof terugvoeren. Ook de keuze tussen een batchproces en een continuproces telt mee. Een continuproces draait zonder onderbrekingen. Of dat zuiniger is, hangt van het proces af.
Bij een voordeel van een nieuw proces vergelijk je altijd met een ander proces. Zeg dus steeds ten opzichte van wat het beter is.
Onthoud
Groene chemie let op het hele proces, niet alleen op het eindproduct.
Afval, onvolledige omzetting en nevenreacties zorgen voor verlies van grondstoffen.
Niet-omgezette stoffen kun je via recycling weer gebruiken.
Hergebruik van warmte of gassen bespaart energie.
Een voordeel noem je altijd ten opzichte van een ander proces.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welke twee voordelen van het nieuwe cementproces passen bij uitgangspunt 3 en uitgangspunt 6?
- 1
Bij uitgangspunt 3 kijk je naar schadelijke stoffen die bij het proces ontstaan.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen noemen elke besparing groen. Kijk eerst welk uitgangspunt bij het voordeel hoort en leg dan uit waarom.
Leerlingen geven een voordeel zonder vergelijking. Zeg steeds ten opzichte van wat het proces beter is, bijvoorbeeld de traditionele productie.
Leerlingen noemen het uitgangspunt uit het hoofd. Zoek het nummer op in Binas 97F en gebruik de inhoud van dat uitgangspunt.
Snel checken
In een fabriek blijft een deel van de beginstoffen na de reactie over. Wat doet de fabriek daar volgens de groene chemie het best mee?
Een fabriek wil het energiegebruik omlaag brengen. Welke maatregel past het best bij energie-efficiëntie?