Vraag 9Gaatjes
Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.
Hoe pak je dit aan?
- Zoek in de tekst en in figuur 1 bij welke pH HA oplost en bij welke pH FA oplost.
- Bedenk welke stof na de fluoridebehandeling aanwezig moet zijn en bij welke pH die blijft bestaan.
- Zet beide pH-grenzen naast elkaar en kijk waar ze elkaar overlappen.
- Schrijf de redenering op in een logische keten met dus of daarom.
Hier verliezen leerlingen punten
- Geef beide pH-grenzen met de richting erbij, anders is je uitleg niet compleet.
- Leg ook uit waarom het gebied werkt, niet alleen welk gebied je kiest.
- Blijf niet steken bij één evenwicht, want de vraag gaat over het verband tussen HA en FA.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Veel mensen krijgen er vroeg of laat in hun leven mee te maken: een gaatje in een kies of tand. Gaatjes worden veroorzaakt door bacteriën in tandplak die suikers uit voeding omzetten tot zuren, waardoor de pH in de tandplak daalt. Een voorbeeld van zo’n bacteriële omzetting is de reactie van sacharose met één andere stof tot 2-hydroxypropaanzuur. Hierbij is 2-hydroxypropaanzuur het enige reactieproduct.
Tandglazuur bestaat voor 95% uit calciumhydroxyapatiet (HA) en kan worden weergegeven met de formule Ca (PO ) OH . In de mond staat het 5 4 3 oppervlak van het tandglazuur continu in contact met tandplak en speeksel, waarbij ionen worden uitgewisseld. In figuur 1 is deze uitwisseling weergegeven als een evenwicht. figuur 1 Als de pH in tandplak door de zuurproductie van bacteriën daalt tot 5,5 of lager, lost tandglazuur deels op, waardoor een gaatje kan ontstaan. Dit oplossen heet demineralisatie. Speeksel kan ervoor zorgen dat de pH weer hoger wordt dan 5,5 , waardoor remineralisatie optreedt. Hierdoor kan een beginnend gaatje worden hersteld. Remineralisatie gebeurt ook als bacteriën in de tandplak niet meer voldoende suikers kunnen omzetten.
Door goed te poetsen en te flossen wordt tandplak verwijderd en kunnen gaatjes worden tegengegaan. Tandpasta met fluoride beschermt het glazuur nog beter tegen tandbederf. Fluoride-ionen in de tandpasta worden namelijk uitgewisseld met hydroxide-ionen in HA. HA wordt zo omgezet tot calciumfluor-apatiet (FA): Ca (PO ) F . 5 4 3 De demineralisatie van FA is vergelijkbaar met die van HA (figuur 1). De pH-waarde waarbij demineralisatie optreedt bij FA is 4,5 of lager. Bij kinderen wordt soms een fluoridebehandeling toegepast. Hierbij komt het tandglazuur enige tijd in aanraking met een hoge concentratie fluoride-ionen en wordt HA omgezet tot FA.
Leg uit in welk pH-gebied de toepassing van de fluoridebehandeling het meest effectief is: − in gebied 1: 3,5 < pH ≤ 4,5 of − in gebied 2: 4,5 < pH ≤ 5,5 of − in gebied 3: 5,5 < pH < 6,5 .