Bindingen en eigenschappen: wanneer is een molecuul een dipool?
In deze les leer je of een molecuul een dipool is. Dat bepaalt onder andere of een stof goed in water oplost.
Een binding is polair als de elektronen ongelijk verdeeld zijn. Dat gebeurt als twee atomen een verschillende elektronegativiteit hebben. Het atoom met de grootste elektronegativiteit krijgt een gedeeltelijke negatieve lading. Het andere atoom krijgt een gedeeltelijke positieve lading.
Een polaire binding maakt een molecuul nog niet polair. Ook de ruimtelijke bouw telt mee. De ladingen kunnen elkaar opheffen als het molecuul symmetrisch is.
Zo bepaal je of een molecuul een dipool is:
- Teken de polaire bindingen met de richting van de partiële ladingen.
- Kijk of de bouw symmetrisch is rond het centrale atoom.
- Valt het midden van de positieve ladingen niet samen met het midden van de negatieve ladingen, dan is het molecuul een dipool.
Bij CO₂ wijzen de twee C=O-bindingen precies tegengesteld. De ladingen heffen elkaar op, dus CO₂ is geen dipool. Bij H₂O staan de bindingen onder een hoek. De ladingen tellen dan niet op tot nul, dus water is een dipool.
Dipoolmoleculen trekken aan elkaar. Daarom lossen dipoolstoffen goed op in water. Stoffen zonder dipool lossen er slecht in op.
Onthoud
Een polaire binding ontstaat door een verschil in elektronegativiteit tussen twee atomen.
Een molecuul met polaire bindingen kan toch geen dipool zijn als de bouw symmetrisch is.
Een dipool heeft een positief en een negatief uiteinde die niet samenvallen met het zwaartepunt van de ladingen.
Dipoolmoleculen trekken sterker aan elkaar en aan watermoleculen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welk van de twee oplosmiddelen lost het best in water op? Gebruik de microstructuur van beide stoffen.
- 1
Het koolstofatoom heeft vier bindingen. Het heeft dus een 4-omringing en een tetraëderstructuur.
Veelgemaakte fouten
Een molecuul met polaire bindingen is niet automatisch een dipool. Kijk daarnaast altijd naar de ruimtelijke bouw en de symmetrie.
Verwar een polaire binding niet met een polair molecuul. Beoordeel het molecuul als geheel, met de richting van alle bindingen erbij.
Let bij een koolstofatoom op de 4-omringing. Een tekening in het vlak geeft een verkeerd beeld van de werkelijke bouw.
Snel checken
Welk molecuul is een dipool?
Welke uitspraak over CO₂ is juist?