Reactievergelijkingen opstellen
Bij dit onderwerp leer je een reactievergelijking opstellen als een beginstof of reactieproduct ontbreekt, en de vergelijking van een volledige verbranding. Je hebt dit nodig bij bijna elke reactievraag op het centraal examen.
Een reactievergelijking laat zien welke stoffen reageren en welke stoffen ontstaan. Je schrijft eerst de formules van de bekende beginstoffen links van de pijl en de bekende reactieproducten rechts. Daarna maak je de vergelijking kloppend met coëfficiënten (de getallen voor de formules). Verander nooit de indices in een formule, want dan verander je de stof zelf.
Werk bij het kloppend maken per element, bijvoorbeeld in deze volgorde: eerst C, dan O, dan H. Controleer aan het eind of elk element links en rechts even vaak voorkomt. Bij ionen controleer je ook de ladingsbalans.
Bij een proces met één onbekende stof vul je die stof aan met behulp van de balansen. Een handige aanpak is de onbekende stof als variabele te nemen, zoals bij de alkaanformule CnH2n+2 hierboven.
Bij volledige verbranding van verbindingen van koolstof, waterstof en eventueel zuurstof reageert de stof met zuurstof (O2). De producten zijn altijd koolstofdioxide (CO2) en water (H2O). Bijvoorbeeld:
- C3H8 + 5 O2 → 3 CO2 + 4 H2O
Controleer: links 3 C, 8 H en 10 O; rechts 3 C, 8 H (4 × 2) en 10 O (6 + 4).
Onthoud
Schrijf eerst de formules van de beginstoffen links en de reactieproducten rechts van de pijl.
Maak de vergelijking kloppend met coëfficiënten en verander nooit de indices van een formule.
Controleer de C-, O- en H-balans, en bij ionen ook de ladingsbalans.
Bij volledige verbranding zijn de producten altijd CO2 en H2O.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Geef de reactievergelijking voor de vorming van een alkaan via de Fischer-Tropsch-reactie, met CnH2n+2 als algemene formule van het alkaan.
- 1
Stoffen links van de pijl: CO en H2. Stoffen rechts van de pijl: CnH2n+2 en H2O.
Veelgemaakte fouten
Je verandert indices om de balans te laten kloppen, bijvoorbeeld H2O2 in plaats van H2O; zet in plaats daarvan een coëfficiënt voor de formule.
Je controleert maar één element en vergeet de andere; controleer C, O en H (en bij ionen de lading) steeds allemaal.
Bij volledige verbranding vergeet je O2 links of schrijf je CO als product; bij volledige verbranding ontstaan CO2 en H2O.
Snel checken
Welke vergelijking is de juiste reactievergelijking voor de volledige verbranding van propaan (C3H8)?
Welke vergelijking geeft de vorming van ethaan (C2H6) via de Fischer-Tropsch-reactie, met de algemene formule CnH2n+2 en n = 2?