Polymeren: van monomeer naar polymeer
Bij deze les leer je aan de structuur van een polymeer zien uit welke monomeren het is gemaakt. Dat is een vaste vraag op het examen, en je hebt er een tekening voor nodig.
Een polymeer is een lange keten van kleine moleculen. Die kleine moleculen heten monomeren. Uit de structuurformule van het polymeer kun je terugzien welke monomeren zijn gebruikt.
Bij een additiepolymeer voegen de monomeren zich aan elkaar zonder dat er iets afsplitst. Het monomeer heeft meestal een C=C-binding. Bij de vorming verdwijnt die dubbele binding en wordt het een C-C-binding. Zo ontstaat een keten met precies dezelfde atomen als de monomeren samen. Zet je de herhalende eenheid tussen haakjes, dan zie je het monomeer terug zonder de dubbele binding.
Bij een condensatiepolymeer hebben de monomeren aan beide uiteinden een reactieve groep. Bij elke koppeling splitst een klein molecuul af, meestal water. Daardoor heeft de herhalende eenheid minder atomen dan de twee monomeren samen. Let ook op de groep waar de koppeling zit. Bij nylon is dat een amidegroep en bij polyester een estergroep.
Bij een copolymeer zijn er twee soorten monomeren in dezelfde keten. Ook dan kun je per eenheid nagaan welke atomen in de keten komen en welke aan de zijkant hangen.
Onthoud
Bij een additiepolymeer verdwijnt de C=C-binding van het monomeer.
Bij een condensatiepolymeer splitst er een klein molecuul af, vaak water.
De herhalende eenheid laat zien welke atomen van het monomeer in de keten zitten.
Bij een ringopening blijft het O-atoom in de keten staan.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Gevraagd is een fragment uit het midden van PPG dat uit drie moleculen propeenoxide is ontstaan.
- 1
Propeenoxide heeft een ring met één O-atoom. Een methylgroep zit aan één van de C-atomen van de ring.
Veelgemaakte fouten
Bij een additiepolymeer blijft de C=C soms in de keten staan. Teken die als C-C, want de dubbele binding verdwijnt bij de polymerisatie.
Bij een condensatiepolymeer wordt het afgesplitste water vaak vergeten. Neem het bijproduct mee in je redenering, dan klopt het aantal atomen in de eenheid.
Zijgroepen worden vaak op de verkeerde plek getekend. Bepaal eerst welke atomen van het monomeer in de hoofdketen komen.
Snel checken
Welk monomeer geeft na additiepolymerisatie een eenheid met de structuur -CH2-CHCl-?
Bij de vorming van nylon-6,6 uit hexaandizuur en hexaan-1,6-diamine ontstaat een klein bijproduct. Welke stof is dat?