Biologie havo 2019 · tijdvak 2
Centraal examen, afgenomen op woensdag 19 juni 2019.
- vragen
- 47
- punten
- 80
- N-term
- 1
Opgave 1De ziekte van Wilson
- 1Noteer de letter waarmee de plaats is aangegeven waar de koperophoping ontstaat.Stofwisseling van het organisme1p
- 2Licht toe dat een puntmutatie genoeg is om in een eiwit een verschil van één aminozuur te veroorzaken.Selectie2p
- 3Noteer de naam van het organel dat aangegeven is met de letter P.Stofwisseling van de cel1p
- 4− Noteer het nummer van de plaats waar het koper het eerst aanwezig is na opname in de darmen. − Noteer het nummer van de plaats waar bij gezonde mensen het …Stofwisseling van het organisme2p
- 5Noteer twee processen in de eiwitstofwisseling die worden uitgevoerd door de lever.Stofwisseling van het organisme1p
- 6Wie zou in dat geval de ziekte ook hebben? A Sems vader B Sems moeder C Jannekes vader D Jannekes moederErfelijke eigenschapmeerkeuze2p
- 7Hoe groot is de kans dat Sylvia drager is van het allel voor de ziekte van Wilson? A 0% B 25% C 50% D 75% E 100%Erfelijke eigenschapmeerkeuze2p
- 8Verklaar dat met een levertransplantatie de patiënt is genezen van de ziekte van Wilson.Zelforganisatie van cellen1p
Opgave 2Hoofdluis
- 9Noteer deze aanpassing en geef aan waardoor dit de poten geschikt maakt voor het voortbewegen via haren.Soortvorming1p
- 10Welke typen lymfocyten zijn aangegeven met P en met Q? Is R een lichaamseigen of een lichaamsvreemde stof? P Q R A B-lymfocyt T-lymfocyt lichaamseigen B B-ly…Afweer van het organismemeerkeuze2p
- 11− Noteer de volgende woorden op de juiste plaats in het schema: acetylcholine, acetylcholinesterase, malathion. − Noteer in de cirkels een + voor een stimule…Zelfregulatie van het organisme2p
- 12Wat is de naam van het proces dat deze resistentie veroorzaakt? A actieve immunisatie B passieve immunisatie C kunstmatige selectie D natuurlijke selectieSoortvormingmeerkeuze2p
Opgave 3Bruinvis verhongert in een zee vol vis
- 13Laat met een berekening zien hoeveel uur een jonge bruinvis per dag ongeveer moet jagen.2p
- 14Verklaar waardoor juist deze delen van de prooidieren worden aangetroffen.Stofwisseling van het organisme1p
- 15Wat is de reden om ook deze dieren te onderzoeken? Deze dieren werden onderzocht … A om te gebruiken als controlegroep. B omdat bij deze dieren de maaginhoud…meerkeuze2p
- 16Noteer de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar op je antwoordblad en geef achter elk nummer aan of van deze groep wel of geen tekort kan ontstaan door het eten van…Stofwisseling van het organisme2p
- 17Noteer wat de onderzoekers willen controleren met de analyse van monster 4.Selectie1p
- 18Noteer in welk monster of in welke monsters DNA van de grijze zeehond is aangetroffen. Verklaar waarom juist daar DNA is aangetroffen.Selectie2p
Opgave 4Mysterieuze paardenziekte
- 19− Noteer waaruit blijkt dat de ziekte waarschijnlijk niet erfelijk is. − Noteer waaruit blijkt dat de ziekte waarschijnlijk niet besmettelijk is.Erfelijke eigenschap2p
- 20Noteer twee groepen ademhalingsspieren.Stofwisseling van het organisme1p
- 21− Noteer een van die andere stoffen die de plant opneemt via route 1. − Noteer een van die andere stoffen die de plant opneemt via route 2.Stofwisseling van het organisme2p
- 22Wat is een aannemelijke verklaring voor het verschil in de gemiddelde hypoglycine-A-concentratie tussen de Acer -groep en de Palmata -groep? A De genexpressi…Zelforganisatie van cellenmeerkeuze2p
- 23Noteer de nummers 1 tot en met 4 onder elkaar op je antwoordblad en geef achter elk nummer aan of de betreffende voorouder waarschijnlijk wel of niet hypogly…Soortvorming2p
- 24Noteer of Sofie haar paard wel of niet moet overbrengen naar een andere wei. Geef hiervoor een argument.Soortvorming1p
Opgave 5Het smaakt naar nootjes, maar dan met pootjes
- 25Noteer hoe deze groep onmisbare aminozuren wordt genoemd.Stofwisseling van het organisme1p
- 26Maak het schema compleet door in de vijf lege vakken de formule of naam van de betreffende stikstofverbindingen in te vullen.Regulatie van ecosystemen2p
- 27Beredeneer aan de hand van afbeelding 1 hoe import van veevoer eutrofiëring van natuurgebieden in Nederland kan veroorzaken.Regulatie van ecosystemen2p
- 28Leg uit dat voor het produceren van 1 kilogram rundvlees meer landbouwgrond nodig is dan voor het produceren van 1 kilogram plantaardig voedsel.Interactie in ecosystemen2p
- 29Welk verschil tussen runderen en insecten zal de belangrijkste oorzaak zijn van dit grote verschil in voedselconversie? A Runderen ademen met longen, insecte…Stofwisseling van het organismemeerkeuze2p
- 30Welke reactie zal er in deze laboratoriumtest optreden als ze een allergie voor meelwormen heeft? A Antigenen uit haar bloed reageren met antigenen van meelw…Afweer van het organismemeerkeuze2p
Opgave 6NIPT
- 31Noteer de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar op je antwoordblad en geef achter elk nummer aan of de betreffende uitspraak juist of onjuist is.Selectie2p
- 32Door welk van deze bloedvaten gaan de DNA-fragmenten van de foetus achtereenvolgens op de kortste weg vanaf de placenta naar de plaats van afname in de recht…Stofwisseling van het organisme2p
- 33Door welke eigenschap van een DNA-fragment van de foetus kan worden vastgesteld van welk chromosoom het afkomstig is? A door de kleur B door de lengte C door…Selectiemeerkeuze2p
- 34Noteer een voordeel van de NIPT voor deze ouders.Erfelijke eigenschap1p
Opgave 7Kanoet met te korte snavel
- 35Met welk type zenuwcel is het puntje van de snavel verbonden? Via welk deel van het zenuwstelsel wordt het samentrekken van de spiermaag aangestuurd? snavelp…Zelfregulatie van het organismemeerkeuze2p
- 36Leg uit dat het voor een trekvogel voordeliger is om vet als reservevoedsel op te slaan in plaats van glycogeen.Stofwisseling van de cel2p
- 37Noteer de naam van het verschijnsel dat wereldwijde opwarming van het klimaat veroorzaakt.Regulatie van ecosystemen1p
- 38Verklaar waardoor een kleine kanoet makkelijker zijn warmte kwijtraakt dan een grote kanoet.Zelfregulatie van het organisme1p
- 39Beredeneer, gebruikmakend van bovenstaande informatie, hoe klimaatverandering kan leiden tot het kleiner blijven van de jonge kanoeten.Interactie in ecosystemen2p
- 40Noteer de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar op je antwoordblad en geef achter elk nummer aan of de betreffende uitspraak juist of onjuist is.Interactie in ecosystemen2p
- 41Leg uit hoe deze langere snavel door evolutie kan ontstaan.Soortvorming3p
Opgave 8Energiedrankjes
- 42Noteer de letter die het deel van het centraal zenuwstelsel aangeeft waarin geheugentaken worden uitgevoerd tijdens het leren voor een proefwerk.Zelfregulatie van het organisme1p
- 43Is één uur na het drinken de concentratie cafeïne in de aorta gelijk aan of verschillend van de concentratie cafeïne in de leverslagader? Is één uur na het d…Stofwisseling van het organismemeerkeuze2p
- 44Is de werking van adenosine te vergelijken met de werking van een remmende of van een stimulerende neurotransmitter? Zal door cafeïne de impulsfrequentie in …Zelfregulatie van het organismemeerkeuze2p
- 45− Noteer de naam van dit deel van het autonome zenuwstelsel. − Beredeneer hoe inname van cafeïne kan leiden tot een hogere bloeddruk.Zelfregulatie van het organisme2p
- 46In welke volgorde vinden deze gebeurtenissen dan plaats? Noteer de nummers in de juiste volgorde.Stofwisseling van de cel1p
- 47Licht toe welke invloed cafeïne heeft op de afgifte van ADH en verklaar hoe dit in de nieren leidt tot een toename van de wateruitscheiding.Zelfregulatie van het organisme2p