Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2023 · tijdvak 2

Vraag 34Het gevaar van mestgassen

1 puntStofwisseling van het organisme

Ammoniak-uitstoot en uitspoeling kunnen leiden tot eutrofiëring van natuurgebieden in de omgeving. Dit heeft al op korte termijn een verandering van de soortensamenstelling tot gevolg. Voor deze verandering worden twee verklaringen gegeven: 1 Eutrofiëring beïnvloedt de concurrentie tussen planten. 2 Eutrofiering verandert de tolerantiegrenzen van een plant.

Zoals op het examen

Ammoniakgas komt niet voor in urine of in poep, maar ontstaat wanneer urine en bepaalde bacteriën in de poep in de mestkelder samenkomen.

Zoals op het examen

Waterstofsulfide en blauwzuurgas zijn beide giftige stoffen. Waterstofsulfide (H 2 S) stinkt naar rotte eieren, maar bij een zeer hoge concentratie ruik je het niet omdat het gas dan de reukzenuw verlamt. Blauwzuurgas (HCN) ruikt naar amandelen en is ook erg gevaarlijk. De verhouding van eiwitten en koolhydraten in het voer van de koeien is van invloed op de samenstelling van de mestgassen die uit hun mest ontstaan.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Bekijk in tabel 2 welke gegevens bij blauwzuurgas horen en wat elk getal betekent.
  2. Bedenk welke rol de geurdrempel speelt bij het opmerken van een gas.
  3. Zet de gegevens van blauwzuurgas en waterstofsulfide naast elkaar en let op wat ze verschillen.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Laat de getallen niet zonder uitleg staan, maar leg uit wat ze betekenen voor de gezondheid.
  • Gebruik bij elk getal de eenheid ppm, zodat duidelijk is waar je het over hebt.
  • Verbind je redenering met zo, dan of daarom, zodat duidelijk wordt hoe het ene tot het andere leidt.
Gegevens uit tabellen interpreterenGeurdrempel en grenswaardeBlootstelling en gezondheidsrisico

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 33Alle vragenVraag 35 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Simons ouders hebben een veehouderij met bijna tweehonderd koeien. Afgelopen zomer was Simon bijna verongelukt doordat hij bedwelmd raakte door de mestgassen uit de mestkelder. De poep en urine van de koeien valt via afbeelding 1 speciale spleten in de stalvloer in de mestkelder. In deze spleten zitten kleppen waardoor gassen zoals ammoniak nauwelijks vanuit de mestkelder in de stal kunnen komen. Doordat mestgassen zo ook minder in het milieu terecht kunnen komen, heet dit een emissie-arme vloer (afbeelding 1). De mest uit de kelder mag alleen in voorjaar en zomer worden geïnjecteerd in de bodem van de akkers. Het is verboden om dit in herfst en winter te doen, omdat het dan meer regent, waardoor de anorganische stoffen afkomstig uit de mest makkelijker uitspoelen.

Ammoniak-uitstoot en uitspoeling kunnen leiden tot eutrofiëring van natuurgebieden in de omgeving. Dit heeft al op korte termijn een verandering van de soortensamenstelling tot gevolg. Voor deze verandering worden twee verklaringen gegeven: 1 Eutrofiëring beïnvloedt de concurrentie tussen planten. 2 Eutrofiering verandert de tolerantiegrenzen van een plant.

In de mestkelders wordt door micro-organismen – zoals bacteriën en gisten – een deel van de organische stoffen uit de mest afgebroken. Hierbij ontstaan gassen. Op de mest kan een korst ontstaan waaronder de gassen zich ophopen. Om korstvorming tegen te gaan afbeelding 2 moet Simon de mest regelmatig mixen (afbeelding 2). Hij raakte bedwelmd toen daarbij mestgassen via het open achterraam zijn trekker binnenkwamen. In tabel 1 zijn de eigenschappen van mestgassen weergegeven en het gevaar dat deze opleveren. tabel 1 naam eigenschappen gevaar koolstofdioxide (CO 2 ) zwaarder dan lucht, reukloos verstikking methaan (CH 4 ) lichter dan lucht, reukloos brand, explosie ammoniak (NH 3 ) lichter dan lucht, sterk ruikend brand waterstofsulfide (H 2 S) zwaarder dan lucht, sterk ruikend vergiftiging blauwzuurgas (HCN) zwaarder dan lucht, sterk ruikend vergiftiging In de mestkelder kunnen de omstandigheden zuurstofarm of zuurstofrijk zijn. Deze omstandigheden beïnvloeden de dissimilatie door bacteriën en gisten, en beïnvloeden daarmee dus ook welke gassen hierbij ontstaan.

Ammoniakgas komt niet voor in urine of in poep, maar ontstaat wanneer urine en bepaalde bacteriën in de poep in de mestkelder samenkomen.

Waterstofsulfide en blauwzuurgas zijn beide giftige stoffen. Waterstofsulfide (H 2 S) stinkt naar rotte eieren, maar bij een zeer hoge concentratie ruik je het niet omdat het gas dan de reukzenuw verlamt. Blauwzuurgas (HCN) ruikt naar amandelen en is ook erg gevaarlijk. De verhouding van eiwitten en koolhydraten in het voer van de koeien is van invloed op de samenstelling van de mestgassen die uit hun mest ontstaan.

Tabel 2 laat zien dat de geurdrempel van blauwzuurgas en waterstofsulfide verschilt van persoon tot persoon. Tabel 2 toont ook de wettelijke grenswaarde voor 15 minuten blootstelling. Tot aan deze grenswaarde heeft blootstelling geen negatieve gevolgen voor de gezondheid. tabel 2 mestgas geurdrempel (ppm) grenswaarde (ppm) blauwzuurgas 2 - 10 9 waterstofsulfide 0,0005 - 0,13 10 Het risico op vergiftiging is bij blauwzuurgas groter dan bij waterstofsulfide.

Verklaar dit aan de hand van de gegevens in tabel 2.