Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2026 · tijdvak 1

Vraag 18Razendsnelle adaptatie bij olifanten door stroperij

2 puntenErfelijke eigenschap

Hieronder staat een beschrijving van het onderzoek van Campbell-Staton. 1 Campbell-Staton vroeg zich af wat de oorzaak was van de relatieve 2 toename van het aantal slagtandloze vrouwtjes. Het zou een toevallig 3 gevolg kunnen zijn van de afname van de populatie. Het zou echter ook 4 een gevolg kunnen zijn van evolutie. Met kansberekening toonde hij aan 5 dat er sprake was van selectievoordeel van een bepaalde erfelijke 6 eigenschap.

Zoals op het examen

De afwezigheid van slagtanden wordt veroorzaakt door een mutatie van een gen dat op het X-chromosoom ligt. Het allel ‘afwezigheid van slagtanden’ is hierbij dominant over het allel voor slagtanden. Een olifantenvrouwtje dat voor deze eigenschap heterozygoot is, paart met een mannetje met slagtanden. Ze raakt in verwachting van een dochter.

Zoals op het examen
Hoe pak je dit aan?
  1. Bij deze vraag kijk je eerst welke chromosomen de dochter van haar vader en van haar moeder krijgt.
  2. Daarna zet je de allelen van de ouders op een rij en bepaal je welk allel dominant is.
  3. Met een kruisingsschema zie je welke combinaties van allelen bij de dochter mogelijk zijn.
  4. Tot slot reken je uit hoeveel van die combinaties tot slagtandloosheid leiden.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Schrijf het kruisingsschema helemaal uit, want anders is je kansberekening niet na te lopen.
  • Let op welke letters je voor de allelen gebruikt en zet erbij welk allel dominant is.
  • Geef de kans als breuk of percentage en vergeet de eenheid niet bij een percentage.
Geslachtsgebonden overerving op het X-chromosoomDominant en recessief allelKruisingsschema en kansberekening

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 17Alle vragenVraag 19 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Aan het eind van de vorige eeuw doodden stropers veel Afrikaanse olifanten om hun ivoren slagtanden. Als gevolg van deze stroperij blijkt de soort razendsnel veranderd te zijn. Bioloog Shane Campbell-Staton deed hier onderzoek naar. In 1977 bestond de populatie olifanten ( Loxodonta africana ) in het Nationaal Park Gorongosa in Mozambique uit 1271 vrouwtjes. Hiervan had 18,5% geen slagtanden (slagtandloos). Op de foto hiernaast zie je zo’n slagtandloos vrouwtje. In 2000 waren er nog maar 121 vrouwtjes, waarvan er 61 slagtandloos waren. Alle mannetjes in de populatie hadden wél slagtanden. In de periode 1977 tot en met 2000 is het aantal slagtandloze vrouwtjes absoluut gezien afgenomen, maar relatief gezien toegenomen.

Hieronder staat een beschrijving van het onderzoek van Campbell-Staton. 1 Campbell-Staton vroeg zich af wat de oorzaak was van de relatieve 2 toename van het aantal slagtandloze vrouwtjes. Het zou een toevallig 3 gevolg kunnen zijn van de afname van de populatie. Het zou echter ook 4 een gevolg kunnen zijn van evolutie. Met kansberekening toonde hij aan 5 dat er sprake was van selectievoordeel van een bepaalde erfelijke 6 eigenschap.

De afwezigheid van slagtanden wordt veroorzaakt door een mutatie van een gen dat op het X-chromosoom ligt. Het allel ‘afwezigheid van slagtanden’ is hierbij dominant over het allel voor slagtanden. Een olifantenvrouwtje dat voor deze eigenschap heterozygoot is, paart met een mannetje met slagtanden. Ze raakt in verwachting van een dochter.

Hoe groot is de kans dat de dochter op volwassen leeftijd geen slagtanden zal krijgen? A 0 ଵ