Biologie havo 2026 · tijdvak 1
Centraal examen, afgenomen op woensdag 20 mei 2026.
- vragen
- 43
- punten
- 71
- N-term
- 0,9
Opgave 1Vanya in actie
- 1Welk van de onderstaande respirogrammen is een juiste weergave van haar ademhaling direct na het fietsen? A BStofwisseling van het organismemeerkeuze2p
- 2Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is.Stofwisseling van het organisme2p
- 3Welk deel van haar autonome zenuwstelsel is het meest actief tijdens het fietsen? En wat is het effect hiervan op de doorbloeding van haar darmen? meest acti…Zelfregulatie van het organismemeerkeuze2p
- 4Verklaar waardoor de bloeddruk stijgt als het slagvolume toeneemt.Stofwisseling van het organisme1p
- 5Waardoor gaan cellen over op de productie van melkzuur? A door een overschot aan koolstofdioxide B door een overschot aan water C door een tekort aan glucose…Stofwisseling van de celmeerkeuze1p
- 6Wat gebeurt er met het gevormde melkzuur? Het wordt voornamelijk ... A afgebroken in het spijsverteringskanaal. B omgezet in de lever. C uitgeademd. D uitges…Stofwisseling van het organismemeerkeuze1p
Opgave 2Bedreigingen voor de beekprik
- 7Verklaar waardoor de concentratie van anorganische stoffen van het water stroomafwaarts toeneemt.Regulatie van ecosystemen1p
- 8Geef twee verklaringen waardoor de schaduw verhindert dat algenbloei in een beek optreedt.Stofwisseling van de cel2p
- 9Verklaar dat deze lichaamsvorm functioneel is.Soortvorming1p
- 10− Teken dit voedselweb. − Geef met de pijlen de richting van de energiestroom aan.Regulatie van ecosystemen2p
- 11Verandert tijdens de metamorfose het genotype van de beekprik? En verandert de genexpressie? verandert het genotype? verandert de genexpressie? A ja ja B ja …Zelforganisatie van cellenmeerkeuze2p
- 12Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is.Regulatie van ecosystemen2p
- 13Wat is in het onderzoek (afbeelding 2) de afhankelijke variabele? A de sterfte van de beekpriklarven B de temperatuur van het water C de tijd D de zuurstofve…meerkeuze1p
- 14Neem afbeelding 3 over, inclusief de lijn van de beekpriklarven. Teken hierin de grafiek van de relatie tussen zuurstofconcentratie en de overleving van volw…Stofwisseling van het organisme2p
- 15Verklaar hoe vispassages de overlevingskansen van een populatie beekprikken vergroten.Regulatie van ecosystemen1p
Opgave 3Razendsnelle adaptatie bij olifanten door stroperij
- 16Laat met een berekening zien dat in 2000 ten opzichte van 1977 − het aantal slagtandloze vrouwtjes lager is; − het percentage slagtandloze vrouwtjes hoger is.Soortvorming2p
- 17In welke regels staat de zin die de hypothese bevat die wordt ondersteund door het onderzoek? A in de regels 1 en 2 B in de regels 2 en 3 C in de regels 3 en…Soortvormingmeerkeuze1p
- 18Hoe groot is de kans dat de dochter op volwassen leeftijd geen slagtanden zal krijgen? A 0 ଵErfelijke eigenschapmeerkeuze2p
- 19Wat is de verhouding tussen vrouwelijke en mannelijke nakomelingen van deze vrouwtjes doordat het allel ‘afwezigheid van slagtanden’ letaal is? A vrouwtjes :…Erfelijke eigenschapmeerkeuze2p
- 20Verklaar waardoor een populatie met een kleine genenpool meer kans heeft om uit te sterven dan een populatie met een grote genenpool.Selectie1p
- 21Verklaar hoe het aantal soorten in een bos kan toenemen als er struiken uit de grond gerukt worden.Regulatie van ecosystemen1p
Opgave 4Plantenveredeling voor biologische landbouw
- 22Noteer twee processen waardoor mineralen uit de bodem kunnen verdwijnen.Regulatie van ecosystemen2p
- 23Welke uitspraak is juist? A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D zowel 1 als 2Regulatie van ecosystemenmeerkeuze2p
- 24Beschrijf een veld-experiment waarmee dit onderzocht kan worden.Regulatie van ecosystemen3p
- 25Leg dit uit met behulp van de stikstofkringloop. Gebruik je informatieboek.Regulatie van ecosystemen2p
- 26Welke vorm van symbiose is een mycorrhiza? En welk type voedingsstoffen krijgt de schimmel van de plant? vorm van symbiose type voedingsstoffen A commensalis…Interactie in ecosystemenmeerkeuze2p
- 27Schrijf de letters P, Q, R en S (uit de afbeelding hierboven) onder elkaar. Noteer het bijbehorende molecuul erachter.Zelforganisatie van cellen1p
- 28Leg uit hoe een mutatie bij de ziekteverwekker ertoe kan leiden dat de plant wel geïnfecteerd kan worden.Selectie2p
Opgave 5Gastric bypass
- 29Neem de tabel over. Noteer of op deze plaatsen wel of geen koolhydraatvertering plaatsvindt en wel of geen eiwitvertering plaatsvindt.Stofwisseling van het organisme2p
- 30Geef twee oorzaken waardoor de darmverkorting bijdraagt aan een verminderde vetresorptie.Stofwisseling van het organisme2p
- 31Leg uit dat de klieren in de maagwand na de operatie nauwelijks maagzuur produceren.Zelfregulatie van het organisme2p
- 32Neemt bij het dumpingsyndroom de bloeddruk toe of af? En neemt bij het dumpingsyndroom de osmotische waarde van het bloed toe of af? de bloeddruk de osmotisc…Stofwisseling van de celmeerkeuze2p
Opgave 6Giraffen: aparte soorten
- 33In welk deel of welke delen van het DNA zullen verschillen aanwezig zijn tussen het DNA van de vier soorten giraffen? A alleen in coderend DNA B alleen in ni…Selectiemeerkeuze2p
- 34Hoe kan zonder DNA-analyse vastgesteld worden dat de verschillende populaties tot verschillende soorten behoren?Soortvorming1p
- 35Welke stamboom geeft de afstamming juist weer? A B CSoortvormingmeerkeuze1p
Opgave 7Mastitis bestrijden zonder antibiotica
- 36Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is.Zelfregulatie van het organisme2p
- 37Schrijf de nummers 1 tot en met 4 onder elkaar. Noteer erachter of het bijbehorende proces leidt tot een mechanische (fysische) of tot een chemische (biochem…Afweer van het organisme2p
- 38− Noteer welk effect de mediatoren hebben op de bloedvaten waardoor de uier rood kleurt. − Noteer welk effect de mediatoren hebben op de bloedvaten waardoor …Afweer van het organisme2p
- 39Noteer welke cellen van het afweersysteem antistoffen produceren.Afweer van het organisme1p
- 40Welk type immuniteit ontstaat doordat de koeien antistoffen krijgen toegediend? En leidt dit tot de vorming van geheugencellen? immuniteit vorming geheugence…Afweer van het organismemeerkeuze2p
- 41Welke tekening geeft de werking van een antistof en een macrofaag op de juiste manier weer?Afweer van het organismemeerkeuze2p
- 42Welk organel bevat de werkzame enzymen waarmee de bacterie na fagocytose vernietigd wordt? A de celkern B een lysosoom C een mitochondrium D een ribosoom E h…Stofwisseling van de celmeerkeuze1p
- 43Waarom wil men het antibioticagebruik in de veeteelt terugdringen? Door antibioticagebruik ... A kunnen bacteriën immuun worden. B treedt accumulatie op in d…Soortvormingmeerkeuze1p