Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2026 · tijdvak 2

Vraag 39Katten bekennen kleur

1 puntErfelijke eigenschap

Tyrosinase bij albino-katten is korter dan bij wildtype-katten.

Zoals op het examen

Een kat met een niet-gemuteerd tyrosinase-allel (T) en een gemuteerd tyrosinase-allel (t) is donkergekleurd. Hieruit blijkt dat het niet-gemuteerde allel dominant is over het gemuteerde allel.

Zoals op het examen

Er zijn bij katten ook nog twee andere mutaties van het tyrosinase-gen bekend: t s en t b . Deze allelen zijn recessief ten opzichte van het wildtype allel T. De allelen t b en t s coderen voor tyrosinase-enzymen die bij de lichaamstemperatuur van katten (38,5 °C) minder goed werken. Bij een lagere temperatuur werken die enzymen wel. De snuit, oren, poten en staart van katten met deze allelen zijn hierdoor donkerder van kleur.

Zoals op het examen

Mink-gekleurde katten zijn tegenwoordig erg populair. Benno wil daarom een kruising uitvoeren waarbij de kans op mink-gekleurde nakomelingen het grootst is.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Bekijk eerst met welke allelen de mink-kleuring in afbeelding 3 hoort.
  2. Denk na over welke allelen beide ouders samen moeten doorgeven om mink-nakomelingen te krijgen.
  3. Kijk per kleuring in afbeelding 3 welke allelen een kat kan doorgeven.
  4. Schrijf de kleuringen van de ouders op met hun namen uit afbeelding 3.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Schrijf de kleuringen met hun namen op, niet de genotypen zoals t^s t^s of t^b t^b.
  • Noem beide ouders, want de vraag gaat over een kruising van twee katten.
  • Let op dat de vraag naar de ouders vraagt en niet naar de nakomelingen.
Genotype en fenotype onderscheidenMeerdere allelen van één genDominant en recessief overervenKruisingsschema gebruiken om kansen te bepalen

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 38Alle vragenVraag 40 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Voor kattenfokker Benno is het belangrijk om te weten hoe de verschillende kleuren en vachtpatronen bij katten erfelijk bepaald zijn. Benno fokt albino-katten, die een afbeelding 1 afbeelding 2 witte vacht hebben (afbeelding 1). Deze katten hebben een mutatie in het gen voor tyrosinase. Dit gen ligt niet op een geslachtschromosoom. Donkergekleurde katten behoren tot het wildtype (afbeelding 2). Tyrosinase is nodig voor de vorming van het pigment melanine. Tyrosinase zet de stof tyrosine om in de stof dopaquinine (reactie 1). (reactie 1) Uit dopaquinine wordt daarna via een aantal vervolgreacties melanine gevormd.

In het tyrosinase-gen van albino-katten ontbreekt op één plaats een nucleotide. Hierdoor kan er geen werkzame tyrosinase ontstaan. In de tabel zie je een gedeelte van de genetische code voor tyrosinase met de bijbehorende aminozuurvolgorde. nucleotidevolgorde 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 wildtype AGG CUC CCC UCC UCU GCU GAU GUG GAA UUU UGC CUA AGU albino AGG CUC CCU CCU CUG CUG AUG UGG AAU UUU GCC UAA GUC aminozuurvolgorde 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 wildtype R L P S S A D V E F C L S albino R L P P W W M W N F A

Tyrosinase bij albino-katten is korter dan bij wildtype-katten.

Een kat met een niet-gemuteerd tyrosinase-allel (T) en een gemuteerd tyrosinase-allel (t) is donkergekleurd. Hieruit blijkt dat het niet-gemuteerde allel dominant is over het gemuteerde allel.

Er zijn bij katten ook nog twee andere mutaties van het tyrosinase-gen bekend: t s en t b . Deze allelen zijn recessief ten opzichte van het wildtype allel T. De allelen t b en t s coderen voor tyrosinase-enzymen die bij de lichaamstemperatuur van katten (38,5 °C) minder goed werken. Bij een lagere temperatuur werken die enzymen wel. De snuit, oren, poten en staart van katten met deze allelen zijn hierdoor donkerder van kleur.

Verschillende combinaties van allelen van het tyrosinase-gen kunnen leiden tot verschillende kleuringen. In afbeelding 3 staan verschillende kleuringen aangegeven met het bijbehorende genotype. afbeelding 3 Siamese mink- Burmese kleuring kleuring kleuring t s t s t s t b t b t b Hieronder staan uitspraken over de kleuringen. 1 De minkkleuring is een intermediair fenotype. 2 Tyrosinase gecodeerd door t s is beter bestand tegen hoge temperaturen dan tyrosinase gecodeerd door t b . 3 Bij een kat met Siamese kleuring hebben de huidcellen in de staart een ander genotype dan de huidcellen op de buik.

Mink-gekleurde katten zijn tegenwoordig erg populair. Benno wil daarom een kruising uitvoeren waarbij de kans op mink-gekleurde nakomelingen het grootst is.

Welke katten moet hij dan kruisen? Noteer de fenotypen (afbeelding 3).