Vraag 4Schrik voor een prik
Hoe pak je dit aan?
- Bij deze vraag leest u eerst wat de slijmvorming in de longblaasjes verandert.
- Daarna kijkt u welke grootheid in de formule bij die verandering past.
- Met de formule bepaalt u of de diffusiesnelheid dan toe- of afneemt.
- Noteer zowel de veranderende factor als het effect op de diffusiesnelheid.
Hier verliezen leerlingen punten
- Vergeet niet bij de factor ook aan te geven hoe de diffusiesnelheid verandert.
- Kijk goed naar welke factor echt verandert, en niet naar een factor die alleen indirect meespeelt.
- Lees de formule nauwkeurig, want een vergissing in de rol van één grootheid levert het hele antwoord op.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Sinds 2020 krijgen mensen die ouder zijn dan zestig jaar een uitnodiging voor een vaccinatie tegen pneumokokkenziekte. Mevrouw Hertogs komt naar het vaccinatiespreekuur, waar doktersassistente Vicky de prikken zet. Pneumokokkenziekte wordt veroorzaakt door de pneumokokbacterie ( Streptococcus pneumoniae, zie afbeelding). Veel kinderen en volwassenen hebben pneumokokbacteriën in het slijmvlies van hun neusholte. Zolang mensen gezond zijn, hebben ze geen voordeel of nadeel van deze bacteriën. Ze kunnen de bacteriën wel verspreiden door hoesten of niezen. Bij ouderen met een verminderde afweer kan de pneumokokbacterie de dekweefselcellen van de luchtwegen passeren. De bacterie komt dan in het inwendig milieu terecht, waar die een ernstige longontsteking kan veroorzaken. In de neusholte bevinden zich een fysische en een (bio)chemische barrière van de aangeboren afweer tegen het binnendringen van de pneumokokbacterie.
Tussen de mens en de pneumokokbacterie is sprake van symbiose. In het neusslijmvlies is de symbiose anders dan in het inwendig milieu.
Vicky vertelt aan mevrouw Hertogs dat bij gezonde mensen de kans klein is dat de pneumokokbacterie het inwendig milieu bereikt. Bij iemand die een virusinfectie heeft in de luchtwegen is die kans groter.
De diffusiesnelheid V van zuurstof vanuit de longblaasjes naar het bloed, kan worden bepaald met de volgende formule: − D is de diffusieconstante. D × A × c − c − A is de oppervlakte van de longblaasjes. V = 2 1 − ( c 2 – c 1 ) is het verschil in zuurstofconcentratie x tussen bloed en lucht in de longblaasjes. − x is de diffusieafstand. In het inwendig milieu van de longen kunnen pneumokokbacteriën een longontsteking veroorzaken. Bij een longontsteking komt er meer vocht met witte bloedcellen in de longblaasjes. Hierdoor verandert de diffusiesnelheid van zuurstof vanuit de longblaasjes naar de longhaarvaten. Een factor in de formule wordt groter.
Welke factor wordt groter door de slijmvorming? En hoe verandert dat de diffusiesnelheid? factor die groter wordt diffusiesnelheid wordt A A groter B A kleiner C ( c 2 – c 1 ) groter D ( c 2 – c 1 ) kleiner E x groter F x kleiner