Genen op autosomen en geslachtschromosomen
Elk gen ligt op een chromosoom, en die chromosomen zijn niet allemaal hetzelfde. Dit onderscheid helpt je later bij het lezen van stambomen en kruisingen.
Het erfelijk materiaal van een cel zit in chromosomen. Elk chromosoom bevat veel genen. In een lichaamscel van de mens zitten 46 chromosomen. Die liggen samen in 23 paren.
Twee soorten paren
Van de 23 paren zijn er 22 autosomen. Die zijn bij mannen en vrouwen hetzelfde. Het 23e paar zijn de geslachtschromosomen. Dat zijn de X en de Y. Een vrouw heeft XX. Een man heeft XY.
Genen liggen op beide soorten
De genen liggen verdeeld over de autosomen en de geslachtschromosomen. Een gen voor een eigenschap ligt dus op een autosoom of op een geslachtschromosoom. Bij de mens liggen de meeste genen op de autosomen. Op het X-chromosoom liggen ook genen. Het Y-chromosoom bevat er veel minder.
Waar let je op
Wanneer een eigenschap bij mannen en vrouwen anders verdeeld is, ligt het gen vaak op een geslachtschromosoom. Bij een eigenschap die bij beide geslachten gelijk verdeeld is, ligt het gen meestal op een autosoom.
Onthoud
Een menselijke lichaamscel heeft 46 chromosomen in 23 paren.
22 paren zijn autosomen en het 23e paar zijn geslachtschromosomen.
Vrouwen hebben XX en mannen hebben XY.
Genen liggen verdeeld over autosomen en geslachtschromosomen.
De meeste menselijke genen liggen op de autosomen.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een man heeft in zijn lichaamscellen 46 chromosomen. Hoeveel autosomen heeft hij, en welke geslachtschromosomen heeft hij?
- 1
46 chromosomen zitten in 23 paren.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat alle genen op de geslachtschromosomen liggen. Onthoud dat de meeste genen op de autosomen liggen.
Leerlingen tellen paren en chromosomen door elkaar. Reken eerst om naar chromosomen door het aantal paren met 2 te vermenigvuldigen.
Leerlingen denken dat een man geen X-chromosoom heeft. Een man heeft één X-chromosoom van zijn moeder en een Y-chromosoom.
Snel checken
Hoeveel chromosomen in een menselijke lichaamscel zijn autosomen?
Welke uitspraak over het X-chromosoom klopt?