Gaswisselingsorganen van de mens
Het lichaam neemt zuurstof op en geeft koolstofdioxide af, en dat gebeurt in de longen. In het examen moet je de bouw, werking en functie van de gaswisselingsorganen kunnen uitleggen.
De lucht die je inademt komt via de neus of mond de luchtwegen in. Via de keelholte gaat de lucht naar de luchtpijp. Die splitst zich in twee bronchiën, één per long. In de longen vertakken de bronchiën zich verder tot heel veel kleine longblaasjes.
In de longblaasjes vindt de gaswisseling plaats. Zuurstof gaat van de lucht naar het bloed. Koolstofdioxide gaat de andere kant op. Dat gebeurt door diffusie. Daarvoor hebben longblaasjes een zeer dunne wand. Rond elk longblaasje ligt een netwerk van haarvaten. Zo ligt het bloed dicht bij de lucht.
Het totale oppervlak van alle longblaasjes is groot. Daardoor kan er tegelijk veel gas over de wand. Bouw en functie passen dus goed bij elkaar.
In de luchtpijp en de bronchiën zit dekweefsel. Dat bestaat uit slijmcellen en trilhaarcellen. De slijmcellen maken slijm dat stof en sporen vangt. De trilhaarcellen bewegen het slijm omhoog, richting keel en slokdarm. Zo blijft de lucht in de longen schoon.
Onthoud
Lucht gaat via neus, keelholte, luchtpijp en bronchiën naar de longblaasjes.
Gaswisseling vindt plaats in de longblaasjes door diffusie.
Longblaasjes hebben een dunne wand en een rijk netwerk van haarvaten.
Dekweefsel met slijmcellen en trilhaarcellen houdt de luchtwegen schoon.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Leg uit hoe slijmcellen en trilhaarcellen samen voorkomen dat schimmelsporen de longblaasjes bereiken.
- 1
Slijmcellen maken slijm. Sporen blijven aan dit slijm plakken en worden zo weggevangen.
Veelgemaakte fouten
De luchtpijp is geen plek van gaswisseling. Noem de longblaasjes, want alleen daar is de wand dun genoeg.
Trilhaarcellen maken het slijm niet. Dat doen de slijmcellen. De trilhaarcellen voeren het slijm alleen af.
Zuurstof en koolstofdioxide gaan niet allebei dezelfde kant op. Zeg liever dat zuurstof naar het bloed gaat en koolstofdioxide naar de lucht.
Snel checken
Welk deel van de longen heeft een zo dunne wand dat gassen er makkelijk doorheen kunnen?
Wat is de functie van trilhaarcellen in de luchtwegen?