Uitscheiding: lever, nieren, longen en huid
Uitscheiding is het verwijderen van stoffen die het lichaam niet kan gebruiken. Voor het examen moet je per orgaan weten wat het afvoert.
Bij de stofwisseling ontstaan afvalstoffen. Het lichaam moet die stoffen kwijt, anders worden ze giftig. Vier organen doen daar elk iets aan.
Lever Bij de afbraak van eiwitten ontstaat ammoniak. Ammoniak is giftig. De lever zet ammoniak om in ureum. Ureum is minder giftig en gaat via het bloed naar de nieren.
Nieren De nieren filteren het bloed. Ureum, overtollig water en overtollige zouten gaan in de urine. De stoffen die het lichaam nog nodig heeft gaan terug het bloed in.
Longen De longen scheiden koolstofdioxide uit. Dat gas ontstaat bij de celademhaling. Bij elke uitademing verlaat het de longen, samen met waterdamp.
Huid De zweetklieren in de huid maken zweet. Zweet bevat water, zouten en een beetje ureum. Het komt via de poriën naar buiten.
Het is handig om per orgaan één hoofdstof te onthouden. Zo weet je bij een vraag meteen waar je naar zoekt.
Onthoud
Uitscheiding betekent verwijderen van stoffen die het lichaam niet kan gebruiken.
De lever maakt van giftige ammoniak het minder giftige ureum.
De nieren scheiden ureum, overtollig water en zouten uit via de urine.
De longen geven koolstofdioxide af aan de lucht.
De huid scheidt water, zouten en een beetje ureum uit via zweet.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een leerling eet veel eiwitten. Welke twee organen zijn bij de uitscheiding van de afvalstof ureum betrokken, en wat doet elk orgaan?
- 1
Eiwitten worden in het lichaam afgebroken tot aminozuren.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen noemen ammoniak als eindproduct. Beter is te zeggen dat de lever het omzet in ureum, dat minder giftig is.
Leerlingen denken dat de longen alleen zuurstof opnemen. Beter is te onthouden dat de longen ook koolstofdioxide en waterdamp afgeven.
Snel checken
Welk orgaan zet het giftige ammoniak om in ureum?
Welke stof verlaat het lichaam via de longen?