Signaalverwerking in zintuigcellen
Een prikkel loopt in een vaste volgorde van zintuigcel naar hersenen. Dit onderwerp komt in het examen terug bij vragen over zien en andere zintuigen.
Een organisme reageert op veranderingen in de omgeving. Die veranderingen heten prikkels. Zintuigcellen nemen een prikkel waar en zetten die om in een elektrisch signaal. Dat signaal gaat via zenuwcellen naar de hersenen. In de hersenen wordt het signaal verwerkt, bijvoorbeeld tot een beeld.
Bij het oog valt licht op het netvlies. Het netvlies bevat staafjes en kegeltjes. Kegeltjes zitten vooral in de gele vlek en nemen kleuren waar. Staafjes zitten vooral aan de rand van het netvlies en nemen alleen helderheid waar. Bij weinig licht zie je daarom weinig kleur.
De hersenen krijgen geen beeld van het licht zelf. Ze krijgen signalen van de zintuigcellen. Vallen zintuigcellen uit, dan ontbreekt het signaal van die plek. Het beeld heeft op die plek dan geen informatie.
Onthoud
Een prikkel wordt door een zintuigcel omgezet in een elektrisch signaal.
Het signaal gaat via zenuwcellen naar de hersenen, die het verwerken.
Kegeltjes in de gele vlek nemen kleuren waar.
Staafjes buiten de gele vlek nemen helderheid waar, geen kleur.
Als zintuigcellen uitvallen, ontbreekt het signaal van die plek.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Beredeneer met afbeelding 4 waarom Cathy na de sprong geen kleur kon waarnemen. Let op gebied M.
- 1
Gebied M is het deel van het netvlies waar de zintuigcellen tijdelijk niet werkten.
Veelgemaakte fouten
Zeg niet dat de hersenen het licht zelf waarnemen. Beschrijf liever dat een zintuigcel de prikkel omzet in een signaal voor de hersenen.
Zeg niet dat staafjes kleuren waarnemen. Noem kegeltjes voor kleur en staafjes voor helderheid, vooral buiten de gele vlek.
Snel checken
Een zintuigcel in het netvlies wordt door licht geprikkeld. Wat gebeurt daarna?
Waarom ziet iemand bij weinig licht vooral vormen en weinig kleur?