Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie havo/2025 · tijdvak 1

Vraag 47Eieren met spek

1 puntZelfregulatie van het organisme

Veel mensen vinden de combinatie van eieren met spek lekker. Uit onderzoek blijkt dat dat komt doordat verschillende umami-smaakstoffen in deze voedingsmiddelen elkaar versterken. Umami (hartig) is de vijfde smaak die mensen kunnen onderscheiden. Elk van de vijf smaken in voedsel veroorzaakt een reactie in specifieke smaakzintuigcellen op de tong. Reacties in de smaakzintuigcel leiden ertoe dat de smaak uiteindelijk wordt waargenomen in de hersenen.

Zoals op het examen

1 Onderzoeker Charlotte Schmidt veronderstelde dat bepaalde 2 voedselcombinaties lekker worden gevonden doordat umami- 3 smaakstoffen uit beide producten elkaar versterken. 4 Uit eerder onderzoek bleek dat bij eieren de umami-smaak vooral wordt 5 veroorzaakt door het aminozuur glutaminezuur. 6 Bij spek wordt de umami-smaak veroorzaakt door bepaalde nucleotiden. 7 Schmidt ontdekte dat wanneer deze nucleotiden aanwezig zijn, 8 glutaminezuur sterker wordt gebonden aan de receptor. 9 Dit leidt tot een sterker signaal naar de hersenen, zodat de umami-smaak 10 sterker wordt waargenomen. 11 Schmidt leidde hieruit af dat twee umami-smaakstoffen waarvan de één 12 een nucleotide is en de ander een aminozuur, elkaar inderdaad kunnen 13 versterken.

Zoals op het examen

Uitwerkbijlage

Print de uitwerkbijlage

Deze vraag beantwoord je op de uitwerkbijlage. Print hem en vul hem in, of neem de figuur over op papier. Stuur daarna een foto van wat je hebt ingevuld.

Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van de ingevulde uitwerkbijlage. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Lees in de tekst hoe umami-smaakstoffen elkaar beïnvloeden en wat er daarbij met het signaal gebeurt.
  2. Denk na over wat elke pudding alleen kan opleveren en wat er verandert als beide smaakstoffen samen aanwezig zijn.
  3. Vergelijk per pudding je verwachting met de kolommen van de tabel en kruis het juiste vakje aan.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Kijk bij elke pudding naar wat de proefpersonen waarnemen, niet naar wat je zelf van de smaak verwacht.
  • Let goed op welke kolom bij wel en welke bij geen smaakwaarneming hoort, zodat je niet per ongeluk het verkeerde vakje aankruist.
  • Kruis per pudding precies één vakje aan, want de tabel vraagt om een resultaat per pudding.
Drempelwaarde en smaakwaarnemingVersterking van umami-smaakstoffenLezen en interpreteren van een experiment

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 46Alle vragenVraag 48 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Veel mensen vinden de combinatie van eieren met spek lekker. Uit onderzoek blijkt dat dat komt doordat verschillende umami-smaakstoffen in deze voedingsmiddelen elkaar versterken. Umami (hartig) is de vijfde smaak die mensen kunnen onderscheiden. Elk van de vijf smaken in voedsel veroorzaakt een reactie in specifieke smaakzintuigcellen op de tong. Reacties in de smaakzintuigcel leiden ertoe dat de smaak uiteindelijk wordt waargenomen in de hersenen.

Afbeelding 1 laat zien hoe afbeelding 1 binding van umami-smaakstof aan een receptor op een smaakzintuigcel op de tong leidt tot een signaal in een zenuwcel. In de tekst hieronder staan de verschillende stappen in het proces. Op drie plaatsen ontbreekt een woord. Umami-smaakstoffen binden aan receptoren op de smaakzintuigcel. Na een keten van reacties worden blaasjes met ...(1)... richting het membraan getransporteerd. De inhoud van de blaasjes komt door ...(2)... in de synaps tussen de smaakzintuigcel en de zenuwcel terecht. Dit leidt tot het ontstaan van ...(3)... in de zenuwcel.

1 Onderzoeker Charlotte Schmidt veronderstelde dat bepaalde 2 voedselcombinaties lekker worden gevonden doordat umami- 3 smaakstoffen uit beide producten elkaar versterken. 4 Uit eerder onderzoek bleek dat bij eieren de umami-smaak vooral wordt 5 veroorzaakt door het aminozuur glutaminezuur. 6 Bij spek wordt de umami-smaak veroorzaakt door bepaalde nucleotiden. 7 Schmidt ontdekte dat wanneer deze nucleotiden aanwezig zijn, 8 glutaminezuur sterker wordt gebonden aan de receptor. 9 Dit leidt tot een sterker signaal naar de hersenen, zodat de umami-smaak 10 sterker wordt waargenomen. 11 Schmidt leidde hieruit af dat twee umami-smaakstoffen waarvan de één 12 een nucleotide is en de ander een aminozuur, elkaar inderdaad kunnen 13 versterken.

Han en Kees willen voor hun profielwerkstuk onderzoeken of de smaakstoffen van ham en van kaas elkaar op dezelfde manier versterken als spek en eieren. Ze maken drie puddingen waaraan ze verschillende smaakstoffen toevoegen: Pudding 1: ham-smaakstof, in een concentratie net onder de drempelwaarde. Pudding 2: kaas-smaakstof, in een concentratie net onder de drempelwaarde. Pudding 3: beide smaakstoffen, met dezelfde concentratie ham-smaakstof als in pudding 1 en dezelfde concentratie kaas-smaakstof als in pudding 2. 50 leerlingen doen mee aan het onderzoek. Deze proefpersonen proeven elke pudding door er een even grote hap van te nemen. Kees noteert of de proefpersonen wel of niet ham en/of kaas waarnemen. Na elke hap spoelen de proefpersonen hun mond met water. Op de uitwerkbijlage staat een tabel.

Kruis in de tabel aan met welke resultaten bevestigd zou worden dat beide smaakstoffen elkaar versterken.