Aangeboren afweer
Aangeboren afweer is de eerste verdediging van je lichaam tegen ziekteverwekkers. Bij het examen moet je de werking ervan kunnen beschrijven, bijvoorbeeld bij een ontsteking in de uier van een koe.
De aangeboren afweer werkt altijd en meteen. Ze reageert op veel soorten indringers op dezelfde manier. Ze onthoudt niets, dus bij een nieuwe infectie begint ze opnieuw.
De eerste verdediging is de barrière. Huid en slijmvliezen houden indringers buiten het lichaam. Die barrière kan mechanisch zijn, zoals een dichtgeknepen kringspier of een eiwit-prop. Ze kan ook chemisch zijn, zoals een lage pH of stoffen die bacteriën binden of doden.
Lukt het een bacterie toch het lichaam binnen te komen, dan komen macrofagen in actie. Macrofagen zijn witte bloedcellen die bacteriën opeten. Dat heet fagocytose. Zo ruimen ze de bacteriën op voordat die zich sterk vermenigvuldigen.
Lukt dat niet, dan ontstaat een ontstekingsreactie. Afweercellen geven dan mediatoren af. Die verwijden de bloedvaten, zodat het weefsel rood wordt. De bloedvaten worden ook doorlatender. Daardoor lekt vocht het weefsel in en zwelt het op.
Onthoud
De aangeboren afweer werkt snel en tegen veel verschillende indringers.
Huid en slijmvliezen vormen mechanische en chemische barrières.
Macrofagen eten indringers op door fagocytose.
Mediatoren bij een ontsteking verwijden bloedvaten en maken ze doorlatender.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bij deze vraag noteer je twee effecten van de mediatoren op de bloedvaten. Het ene effect verklaart de rode kleur, het andere de vochtophoping.
- 1
Rode kleur: de mediatoren zorgen dat de bloedvaten verwijden.
Veelgemaakte fouten
Macrofagen maken geen antistoffen. Antistoffen horen bij de specifieke afweer, terwijl macrofagen indringers opeten.
Een ontsteking heeft twee effecten op bloedvaten. Verwijding verklaart de roodheid en doorlatendheid verklaart de zwelling.
Een dichtgeknepen kringspier of een eiwit-prop is mechanisch. Noem zulke barrières dus niet chemisch.
Snel checken
Welke van de volgende barrières is mechanisch?
Wat doen macrofagen bij een ontsteking?