Regulatie van ecosystemen: biotische en abiotische factoren
Een ecosysteem blijft in evenwicht doordat levende en niet-levende factoren elkaar beïnvloeden. Voor het examen moet je kunnen uitleggen welke rol die factoren spelen bij de dynamiek binnen een ecosysteem.
Een ecosysteem bestaat uit levende en niet-levende onderdelen. De levende onderdelen heten biotische factoren. Denk aan planten, dieren, schimmels en bacteriën. De niet-levende onderdelen heten abiotische factoren, zoals temperatuur, licht, water, zuurgraad en de hoeveelheid voedingsstoffen.
Beide soorten factoren bepalen samen hoeveel organismen er in een ecosysteem leven. Ze zorgen voor de dynamiek, de voortdurende verandering in aantallen. Een abiotische factor kan de groei van een populatie beperken. Een biotische factor kan dat ook doen, bijvoorbeeld door roofdieren of door concurrentie om voedsel.
Neem zeegras als voorbeeld. Zeegras groeit alleen goed bij voldoende licht en voedingsstoffen, dus de abiotische factoren bepalen waar het kan groeien. Vissen die van zeegras eten, beperken de groei ervan. Zo hangt de groei van de planten af van zowel abiotische als biotische factoren.
Een verband in gegevens is nog geen oorzaak. Om een oorzaak aan te tonen moeten andere factoren gelijk blijven.
Onthoud
Biotische factoren zijn levende onderdelen, abiotische factoren zijn niet-levende onderdelen.
Zowel biotische als abiotische factoren bepalen het aantal organismen in een ecosysteem.
Roofdieren en concurrentie om voedsel zijn voorbeelden van biotische factoren.
Temperatuur, licht en voedingsstoffen zijn voorbeelden van abiotische factoren.
Met een vergelijking van gebieden met gelijke abiotische factoren kun je een biotische factor onderzoeken.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag schrijf je de nummers 1, 2 en 3 op. Achter elk nummer noteer je of de uitspraak wel of geen conclusie uit tabel 1 kan zijn.
- 1
Uitspraak 1 gaat over het aantal vissoorten in tabel 1. Bonaire heeft 28 soorten en Aruba 14.
Veelgemaakte fouten
Een abiotische factor verwar je met een biotische factor, terwijl je moet kijken of het om een levend organisme gaat.
Een verband in de gegevens zie je als bewezen oorzaak, terwijl je eerst moet nagaan of andere factoren gelijk waren.
Een uitspraak over iets wat niet in de tabel of tekst staat, beschouw je als conclusie, terwijl je alleen wat er echt in staat mag gebruiken.
Snel checken
Welke van de volgende factoren is een abiotische factor in een ecosysteem?
In een bos neemt het aantal konijnen af doordat er veel vossen zijn. Welke uitspraak is juist?