Adaptaties door selectie
Een adaptatie is een erfelijke eigenschap die een populatie beter laat overleven in haar omgeving. Bij het examen moet je kunnen uitleggen hoe zo'n adaptatie door selectie ontstaat.
Een populatie bestaat uit individuen die van elkaar verschillen. Dat noemen we variatie. Sommige verschillen zijn erfelijk, dus ze gaan van ouders op kinderen over.
De omgeving bepaalt welke individuen het goed doen. Dat heet selectie. Organismen met een eigenschap die past bij de omstandigheden overleven vaker en krijgen meer nakomelingen. Die eigenschap komt daardoor vaker voor in de volgende generaties.
Zo ontstaat een adaptatie. Het individu verandert zelf niet tijdens zijn leven. De populatie verandert over meerdere generaties.
Bij een verhaal over selectie zoek je drie dingen:
- welke variatie er in de populatie is
- welke omstandigheid selecteert
- welke individuen meer nakomelingen krijgen
In Gorongosa was er al variatie in slagtanden. Stropers doodden vooral olifanten met slagtanden. Slagtandloze vrouwtjes hadden daardoor meer kans om zich voort te planten. Hun aandeel in de populatie nam daardoor toe.
Onthoud
Variatie is de basis: individuen verschillen in erfelijke eigenschappen.
Selectie betekent dat individuen met een gunstige eigenschap vaker nakomelingen krijgen.
Een adaptatie ontstaat in de populatie over meerdere generaties, niet in één individu.
Het gaat om de frequentie van een erfelijke eigenschap, niet om veranderingen tijdens het leven.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag rereken je het aantal en het percentage slagtandloze vrouwtjes uit voor 1977 en 2000.
- 1
In 1977 is het aantal slagtandloze vrouwtjes 18,5 × 1271 / 100 = 235.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen zeggen vaak dat een individu zich aanpast aan de omgeving. Beter is te zeggen dat de frequentie van een eigenschap in de populatie verandert.
Leerlingen verwarren eigenschappen die tijdens het leven zijn ontstaan met erfelijke adaptaties. Denk aan erfelijke variatie die door selectie vaker voorkomt.
Leerlingen geven de verandering een doel, zoals 'omdat ze dat nodig hebben'. Beschrijf liever welke individuen door de omstandigheid meer nakomelingen krijgen.
Snel checken
In een populatie kikkers komt variatie in kleur voor. Roofvogels pakken vooral de opvallende kikkers. Welke uitspraak past bij selectie?
Na een antibioticakuur blijven van een bacteriepopulatie alleen de bacteriën over die toevallig resistent zijn. Welke uitspraak past hierbij?