Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2022 · tijdvak 2

Vraag 16Bruinvis werd rivierbewoner

2 puntenSoortvorming

De shotgun-sequencing-techniek wordt toegepast om een volledig genoom in beeld te brengen. Wanneer het DNA veel repeterende sequenties bevat, is deze techniek echter minder geschikt.

Zoals op het examen

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende uitspraak juist of onjuist is.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Bij deze vraag kijk je naar de evolutionaire stamboom in figuur 2.
  2. Met figuur 2 zoek je het punt waar de lijnen van twee diersoorten samenkomen.
  3. Daarna lees je op de tijdas af hoe lang geleden dat punt ligt.
  4. Beoordeel elke uitspraak apart en noteer per nummer of ze juist of onjuist is.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Let op welk splitsingspunt de lijnen van twee soorten verbindt, niet op hoe dicht de namen naast elkaar staan.
  • Tel de tijdas goed af, want een verkeerd afgelezen interval geeft een verkeerd jaartal.
  • Vergeet niet bij elk nummer ook juist of onjuist te zetten, anders krijg je geen punten voor dat nummer.
Evolutionaire stambomen lezenGemeenschappelijke voorouderTijdsindeling in miljoenen jaren

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 15Alle vragenVraag 17 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

De Indische bruinvis die in de Chinese rivier de Yangtze (Chang Jiang) voorkomt, leefde oorspronkelijk in zee. Door het genoom van deze walvisachtige te analyseren hebben wetenschappers inzicht gekregen in de evolutionaire geschiedenis van deze diersoort. Het genoom van de bruinvis (Neophocaena asiaeorientalis) werd gesequencet met de shotgun-sequencing-techniek. Bij deze techniek wordt het DNA uit een weefsel geïsoleerd en willekeurig in kleine stukken geknipt. Vervolgens wordt van deze fragmenten de basenvolgorde bepaald. Door overlappende delen van de fragmenten met behulp van geavanceerde software te combineren wordt de basenvolgorde van de complete DNA-ketens afgeleid. In afbeelding 1 is dit voor een deel van een DNA-keten getoond. afbeelding 1 Een deel van het gen dat codeert voor de β -keten van hemoglobine van de Indische bruinvis uit de Yangtze is hieronder weergegeven. 5′-AAGTTGGTGGTGAGGCCCTGGGCAGGCTGCTGGTTGTCTACCCC TGGACTCAG-3′ Hieronder zijn drie resultaten van shotgun-sequencing weergegeven waarmee de bovenstaande sequentie kon worden afgeleid. fragment 1 5′-AAGTTGGTGGTGAGGCCCTG-3′ fragment 2 5′-GCTGGTTGTCTACCCCTGGACTCAG-3′ fragment 3 5′-CAGCAGCCTGCCCAGGGCCTCA-3′

De shotgun-sequencing-techniek wordt toegepast om een volledig genoom in beeld te brengen. Wanneer het DNA veel repeterende sequenties bevat, is deze techniek echter minder geschikt.

Nadat het genoom van de Indische bruinvis was ontrafeld, gebruikten de onderzoekers de basenvolgorde van een aantal genen om de verwantschap met andere zoogdieren in beeld te brengen. Deze evolutionaire stamboom is weergegeven in afbeelding 2. afbeelding 2 Naar aanleiding van deze evolutionaire stamboom worden de volgende uitspraken gedaan: 1 De Indische bruinvis heeft een recentere gemeenschappelijke voorouder met de Chinese vlagdolfijn dan met de tuimelaar. 2 De voorouders van de huidige walvisachtigen trokken waarschijnlijk minder dan 60 miljoen jaar geleden vanuit land naar zee. 3 Ongeveer 20 miljoen jaar geleden ontstonden genetische verschillen tussen voorouders van de Indische bruinvis en voorouders van de tuimelaar.

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende uitspraak juist of onjuist is.