Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2022 · tijdvak 2

Vraag 18Bruinvis werd rivierbewoner

2 puntenStofwisseling van het organisme

De shotgun-sequencing-techniek wordt toegepast om een volledig genoom in beeld te brengen. Wanneer het DNA veel repeterende sequenties bevat, is deze techniek echter minder geschikt.

Zoals op het examen

De onderzoekers ontdekten ook een opvallend verschil in een gen dat is betrokken bij het transport van ureum in de nieren. Bij de zoutwater-bruinvissen draagt uitscheiding van ureum bij aan het handhaven van hun osmotische waarde.

Zoals op het examen
Hoe pak je dit aan?
  1. Bekijk eerst welke concentratie opgeloste stoffen het zeewater heeft en vergelijk die met het bloed van de bruinvis.
  2. Denk na in welke richting water dan door de huid of de nieren stroomt.
  3. Bedenk wat ureum doet met de concentratie opgeloste deeltjes in het bloed.
  4. Let op of de vraag naar de omgeving of naar het interne milieu vraagt, en beantwoord beide delen apart.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Let op dat er twee vragen zijn, en geef voor beide delen een eigen antwoord.
  • Gebruik bij het interne milieu woorden die de verandering beschrijven, zoals verhoogd of verlaagd, en niet alleen de naam van de tonie.
  • Vergeet niet dat de omgeving en het lichaamsvocht van het dier verschillende dingen zijn, en vergelijk ze niet door elkaar.
osmotische waarde en tonie (hypertoon, isotoon, hypotoon)osmose en waterstroom door een membraanosmoregulatie bij zoogdieren in zout waterfunctie van ureum bij het handhaven van de osmotische waarde

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 17Alle vragenVraag 19 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

De Indische bruinvis die in de Chinese rivier de Yangtze (Chang Jiang) voorkomt, leefde oorspronkelijk in zee. Door het genoom van deze walvisachtige te analyseren hebben wetenschappers inzicht gekregen in de evolutionaire geschiedenis van deze diersoort. Het genoom van de bruinvis (Neophocaena asiaeorientalis) werd gesequencet met de shotgun-sequencing-techniek. Bij deze techniek wordt het DNA uit een weefsel geïsoleerd en willekeurig in kleine stukken geknipt. Vervolgens wordt van deze fragmenten de basenvolgorde bepaald. Door overlappende delen van de fragmenten met behulp van geavanceerde software te combineren wordt de basenvolgorde van de complete DNA-ketens afgeleid. In afbeelding 1 is dit voor een deel van een DNA-keten getoond. afbeelding 1 Een deel van het gen dat codeert voor de β -keten van hemoglobine van de Indische bruinvis uit de Yangtze is hieronder weergegeven. 5′-AAGTTGGTGGTGAGGCCCTGGGCAGGCTGCTGGTTGTCTACCCC TGGACTCAG-3′ Hieronder zijn drie resultaten van shotgun-sequencing weergegeven waarmee de bovenstaande sequentie kon worden afgeleid. fragment 1 5′-AAGTTGGTGGTGAGGCCCTG-3′ fragment 2 5′-GCTGGTTGTCTACCCCTGGACTCAG-3′ fragment 3 5′-CAGCAGCCTGCCCAGGGCCTCA-3′

De shotgun-sequencing-techniek wordt toegepast om een volledig genoom in beeld te brengen. Wanneer het DNA veel repeterende sequenties bevat, is deze techniek echter minder geschikt.

Nadat het genoom van de Indische bruinvis was ontrafeld, gebruikten de onderzoekers de basenvolgorde van een aantal genen om de verwantschap met andere zoogdieren in beeld te brengen. Deze evolutionaire stamboom is weergegeven in afbeelding 2. afbeelding 2 Naar aanleiding van deze evolutionaire stamboom worden de volgende uitspraken gedaan: 1 De Indische bruinvis heeft een recentere gemeenschappelijke voorouder met de Chinese vlagdolfijn dan met de tuimelaar. 2 De voorouders van de huidige walvisachtigen trokken waarschijnlijk minder dan 60 miljoen jaar geleden vanuit land naar zee. 3 Ongeveer 20 miljoen jaar geleden ontstonden genetische verschillen tussen voorouders van de Indische bruinvis en voorouders van de tuimelaar.

In afbeelding 3 is te zien dat er verschillende populaties Indische bruinvissen leven in de Yangtze ( N. a. asiaeorientalis ) en in de Gele Zee en Zuid-Chinese Zee ( N. a. sunameri) . afbeelding 3 De onderzoekers vonden verschillen tussen het DNA van de Yangtze-bruinvissen en dat van de zoutwater-bruinvissen, onder andere in een gen dat betrokken is bij ADH-gereguleerde waterresorptie. In afbeelding 4 is een schema van deze regeling weergegeven waarin op zes plaatsen nog een keuze moet worden gemaakt. afbeelding 4 hypofyse / doorlaatbaarheid hypothalamus inname osmotische glomeruli / reabsorptie geeft van zoet  waarde   verzamelbuisjes  neemt meer / minder water stijgt / daalt wordt toe / af ADH af aan groter / kleiner het bloed

De onderzoekers ontdekten ook een opvallend verschil in een gen dat is betrokken bij het transport van ureum in de nieren. Bij de zoutwater-bruinvissen draagt uitscheiding van ureum bij aan het handhaven van hun osmotische waarde.

Is het milieu waarin zoutwaterbruinvissen leven hypertoon of hypotoon? En hoe verandert de verhoogde uitscheiding van ureum de osmotische waarde van het interne milieu? omgeving is door uitscheiding ureum wordt osmotische waarde interne milieu A hypertoon verhoogd B hypertoon verlaagd C hypotoon verhoogd D hypotoon verlaagd