Regelkring in het hormoonstelsel
Een regelkring houdt een waarde in het lichaam binnen een vaste marge. In het hormoonstelsel gaat dat meestal via negatieve terugkoppeling, en je moet die kunnen beargumenteren.
Het lichaam houdt veel waarden stabiel, zoals de bloedsuikerspiegel. Dat doet het met een regelkring. Elke regelkring heeft vier onderdelen: een stimulus, een receptor, een regelcentrum en een effector.
Neem de bloedsuikerspiegel na een maaltijd. Het glucosegehalte in het bloed stijgt. Cellen in de alvleesklier meten dat en vormen zo de receptor. De alvleesklier maakt dan meer insuline. Insuline gaat via de bloedbaan naar doelcellen, zoals spiercellen en levercellen. Die cellen nemen glucose op. Daardoor daalt de bloedsuikerspiegel weer.
Doordat de bloedsuikerspiegel daalt, is de prikkel voor de alvleesklier minder. De alvleesklier maakt daarom minder insuline. Dit heet negatieve terugkoppeling: het effect van het hormoon zet de stimulus terug. Zo blijft de waarde rond een vaste waarde.
Bij een verstoorde regelkring blijft de stimulus te lang aanwezig, of reageert een orgaan niet goed. Dan loopt de waarde op of af. Let daarbij op de volgorde van de stappen. Teken de regelkring als je een vraag moet beantwoorden.
Onthoud
Een regelkring bestaat uit een stimulus, een receptor, een regelcentrum en een effector.
Bij negatieve terugkoppeling keert het effect van het hormoon de stimulus om.
Insuline verlaagt de bloedsuikerspiegel en daardoor stopt de prikkel voor de productie.
Een regelkring houdt een waarde binnen een vaste marge, niet op één exact getal.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bij de vraag gaat het om de prolactineconcentratie bij de BH4-vorm van PKU. Je moet uitleggen hoe die afwijkende concentratie ontstaat.
- 1
Bij de BH4-vorm is de productie van BH4 geremd, dus de BH4-concentratie is verlaagd.
Veelgemaakte fouten
Een leerling schrijft dat het hormoon de stimulus versterkt. Beschrijf liever dat het effect de stimulus juist verkleint.
Een leerling noemt alleen het hormoon en niet het orgaan dat het maakt. Noem bij elke stap het orgaan en het hormoon apart.
Snel checken
Na een maaltijd stijgt de bloedsuikerspiegel. Welke reeks is in de juiste volgorde?
Waarom stopt de productie van een hormoon bij negatieve terugkoppeling uiteindelijk?