Adaptatie door selectie
Bij adaptatie past een hele populatie zich aan de omgeving aan. Voor het examen moet je kunnen uitleggen hoe selectie van organismen dit mogelijk maakt.
Adaptatie betekent dat een populatie beter past bij de omgeving waarin ze leeft. Een individu verandert daarbij niet tijdens zijn leven. De populatie verandert doordat sommige organismen vaker overleven en zich vaker voortplanten.
Binnen een populatie zijn individuen niet precies gelijk. Die variatie ontstaat door mutaties en door de combinatie van genen bij voortplanting. Sommige varianten geven een voordeel, bijvoorbeeld beter voedsel vinden of beter beschermd zijn tegen ziekte.
De omgeving bepaalt welke eigenschap voordeel oplevert. Die omgevingsfactor noem je de selectiedruk. Organismen met een gunstige eigenschap overleven vaker en krijgen meer nakomelingen. Daardoor komt die eigenschap over generaties steeds vaker voor.
Let op de volgorde van het proces:
- eerst is er variatie in de populatie
- daarna bepaalt de omgeving wie overleeft en zich voortplant
- over meerdere generaties verschuift de samenstelling van de populatie
Adaptatie gaat dus over de populatie en niet over één individu. Een enkele bacterie of hond verandert niet door de omgeving. Pas over veel generaties verschuift het gemiddelde van de hele populatie.
Onthoud
Adaptatie is een verandering van de hele populatie, niet van één individu.
Variatie ontstaat door mutaties en door de combinatie van genen bij voortplanting.
Organismen met een gunstige eigenschap overleven vaker en krijgen meer nakomelingen.
De selectiedruk is de omgevingsfactor die bepaalt welke eigenschap voordeel geeft.
Over meerdere generaties neemt de gunstige eigenschap in de populatie toe.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Leg uit hoe de E. coli-bacteriën in de bioreactor volledig autotroof konden worden en benoem de selectiedruk.
- 1
Er is al variatie in de mate waarin de bacteriën autotroof zijn. Door mutaties zijn sommige bacteriën al iets meer autotroof.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen schrijven dat bacteriën zich aanpassen omdat ze dat nodig hebben. Schrijf liever dat mutaties variatie geven en dat de omgeving selecteert.
Leerlingen noemen de selectiedruk niet of verwarren hem met een mutatie. Benoem de omgevingsfactor die bepaalt wie overleeft, zoals hier de lage xylosehoeveelheid.
Leerlingen zeggen dat een individu evolueert. Beschrijf de verandering liever in de populatie over meerdere generaties.
Snel checken
Wat betekent adaptatie van een populatie volgens de syllabus?
In een populatie insecten zijn enkele dieren al resistent tegen een gif. Na een besproeiing blijven alleen de resistente dieren over.