Beginstoffen en reactieproducten
Bij elke chemische reactie verdwijnen stoffen en ontstaan er nieuwe stoffen. Je moet die twee groepen kunnen herkennen in een reactievergelijking en in een tekst, want dat komt vaak op het examen terug.
Bij een chemische reactie verdwijnen één of meer stoffen. Er ontstaan één of meer nieuwe stoffen. De stoffen die verdwijnen heten de beginstoffen. De stoffen die ontstaan heten de reactieproducten.
In een reactievergelijking staan de beginstoffen links van de pijl. De reactieproducten staan rechts van de pijl. Het plusteken scheidt de stoffen van elkaar aan dezelfde kant.
De pijl laat dus zien wat er verandert. Links verdwijnt een stof, rechts ontstaat een stof. Een stof die rechts staat is dus nooit een beginstof.
Aan de getallen voor de formules zie je hoeveel deeltjes er reageren en ontstaan. Die getallen veranderen niets aan de soort stoffen. Ze geven alleen de verhouding aan.
Bij een tekst zonder vergelijking zoek je naar woorden als reageert met, ontstaat of wordt omgezet in. Het woord voor de stof die er eerst is, is de beginstof. Het woord voor de stof die er daarna is, is het reactieproduct.
Onthoud
Beginstoffen verdwijnen tijdens de reactie en staan links van de pijl.
Reactieproducten ontstaan tijdens de reactie en staan rechts van de pijl.
Een stof is nooit tegelijk beginstof en reactieproduct binnen dezelfde reactie.
De getallen voor de formules geven de verhouding aan, geen nieuwe stoffen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je per verandering kiezen of die wel of niet optreedt bij de ontleding van zilverfulminaat. De vergelijking staat in de context.
- 1
Kijk naar de vergelijking 2 AgCNO → 2 Ag + 2 CO + N₂.
Veelgemaakte fouten
Je denkt dat een stof die rechts staat een beginstof is. Kijk altijd of de stof voor of na de pijl staat.
Je telt de getallen voor de formules als aparte stoffen. Een getal voor de formule geeft alleen hoeveel er reageert.
Je vergeet dat ook de stoffen rechts van de pijl echt ontstaan. Schrijf ze dan als reactieproduct op.
Snel checken
Bij de reactie 2 H₂ + O₂ → 2 H₂O. Welke stoffen zijn de beginstoffen?
Bij de reactie Mg + 2 HCl → MgCl₂ + H₂. Welke stof is een reactieproduct?