Vraag 16Chemie in olieverf
Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.
Hoe pak je dit aan?
- In de tekst en in figuur 2 zie je wat er met de triglyceridemoleculen gebeurt, dus begin daar.
- Bepaal welke eigenschap van de olieverf de vraag noemt en wat die eigenschap betekent.
- Werk je verklaring uit met moleculen en bindingen, zodat elke stap logisch op de vorige volgt.
Hier verliezen leerlingen punten
- Blijf niet steken bij een constatering over de olieverf als geheel, maar beschrijf wat er op moleculair niveau gebeurt.
- Geef bij elke stap in je redenering een oorzaak en het bijbehorende gevolg, zodat je uitleg compleet is.
- Schrijf geen losse kreten, maar hele zinnen die de moleculen en hun onderlinge verbindingen met elkaar in verband brengen.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Olieverf is een vloeibaar mengsel van kleurpigmenten en een olie, meestal lijnzaadolie. Lijnzaadolie bestaat uit triglyceriden. Triglyceriden zijn tri-esters van glycerol en vetzuren. In figuur 1a is de structuurformule weergegeven van een triglyceridemolecuul dat in lijnzaadolie voorkomt. In figuur 1b is een triglyceridemolecuul schematisch weergegeven. figuur 1 O H C O C C H 2 17 33 O H C C O C H 29 17 O H C O C C H 2 17 29 1a 1b De triglyceriden in lijnzaadolie bevatten veel C=C -bindingen.
In het verleden werd in gele olieverf het kleurpigment Pb O gebruikt. Nadat de 3 4 gele olieverf op het doek is aangebracht, treden verschillende soorten reacties op waardoor de olieverf langzaam hard wordt. In deze opgave worden drie soorten reacties besproken, die in willekeurige volgorde kunnen plaatsvinden: reactie 1: vorming van crosslinks reactie 2: hydrolyse van triglyceriden reactie 3: reactie van Pb O met vetzuren 3 4 Bij reactie 1 reageren de CH -groepen náást de C=C -bindingen in 2 triglyceridemoleculen met zuurstofmoleculen uit de lucht. Hierbij worden crosslinks tussen triglyceridemoleculen gevormd, zoals schematisch is weergegeven in figuur 2 op de volgende bladzijde. figuur 2 Legenda crosslink triglyceridemolecuul + zuurstof
Leg uit op microniveau hoe door het ontstaan van crosslinks de vervormbaarheid van de olieverf afneemt.