Vraag 7Koffiebekers gerecycled
Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.
Hoe pak je dit aan?
- Kijk eerst naar wat er met de koolstof uit een materiaal gebeurt als het verbrandt.
- Bedenk waar de grondstof van PMZ en van PE vandaan komt.
- Denk na over hoe de koolstof in beide materialen in de kringloop terechtgekomen is.
- Vergelijk daarna de twee materialen in één redenering met een gevolgtrekking over het broeikaseffect.
Hier verliezen leerlingen punten
- Blijf niet steken bij alleen de verbranding, want de herkomst van de koolstof hoort er ook bij.
- Schrijf niet alleen dat PE slecht is, maar vergelijk beide materialen expliciet met elkaar.
- Gebruik de gegevens uit de tekst over de grondstoffen, en laat zien hoe die je redenering ondersteunen.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Een ‘papieren’ koffiebeker voor eenmalig gebruik bestaat meestal uit een papieren buitenkant en een dunne binnenlaag van polyetheen (PE). Figuur 1 toont een schematische weergave van zo’n koffiebeker. figuur 1 PE vormt een waterafstotende laag, die verhindert dat de koffie in contact komt met het papier. Hierdoor behoudt de beker zijn vorm en sterkte.
Enkele afvalverwerkende bedrijven kunnen het papier van het PE scheiden. Dit proces verloopt als volgt: stap 1 De ingezamelde koffiebekers worden eerst versnipperd. stap 2 De snippers worden gemengd met warm water en geroerd. Daarbij zwelt het papier op, maar het PE niet. Het PE komt daardoor los van het papier. Het opgezwollen papier valt uiteen tot pulp. Het losgekomen PE drijft op het mengsel van pulp en water en wordt gescheiden door het eraf te scheppen (ruimte I ). Het PE kan worden verwerkt tot korrels en gebruikt worden in nieuwe producten. stap 3 Uit het overgebleven mengsel van pulp en water wordt zoveel mogelijk water afgescheiden met behulp van een tweede scheiding (ruimte II ). In deze tweede scheidingsstap wordt het mengsel gefiltreerd. stap 4 De pulp wordt daarna gedroogd tot droge papiervezels (ruimte III ) en verwerkt tot toiletpapier.
Op de uitwerkbijlage is een vereenvoudigd en nog onvolledig blokschema van het proces weergegeven.
Fransje leest op een internetsite dat het cradle-to-cradle-principe “ervan uitgaat dat alle materialen een voortdurende en blijvende waarde houden en steeds weer in gesloten kringlopen van productie, gebruik en recycling kunnen worden opgenomen”. Fransje stelt dat het beschreven proces van het recyclen van koffiebekers past bij het cradle-to-cradle-principe.
Andere papieren koffiebekers hebben geen binnenlaag van PE, maar van polymelkzuur (PMZ). PMZ is een polymeer van de plantaardige monomeer melkzuur. PMZ is biodegradeerbaar door hydrolyse. Op de uitwerkbijlage is de hydrolyse van een fragment van een PMZ-molecuul onvolledig weergegeven.
Omdat de hydrolyse van PMZ alleen mogelijk is met industriële installaties, belandt veel PMZ net als veel PE (na een aantal maal hergebruik) in de verbrandingsoven. Toch draagt het gebruik van PMZ – van het maken tot en met de verbranding ervan – minder bij aan het versterkt broeikaseffect dan het gebruik van PE – van het maken tot en met de verbranding ervan.
Leg uit aan de hand van de koolstofkringloop dat het gebruik van PMZ minder bijdraagt aan het versterkt broeikaseffect dan het gebruik van PE.