Structuurformules afleiden uit molecuulformules
Met een molecuulformule en de covalenties van de atomen kun je een structuurformule tekenen. Het examen vraagt dit vaak bij reacties, zoals bij reactie 2 in de vraag over de melk.
Een molecuulformule zegt welke atomen er in een molecuul zitten en hoeveel. Een structuurformule laat zien welke atomen met elkaar verbonden zijn.
De covalentie van een atoom is het aantal bindingen dat dit atoom maakt. H heeft covalentie 1, O heeft 2, N heeft 3 en C heeft 4.
Bij het tekenen werk je zo. Tel eerst per atoom het aantal bindingen uit de molecuulformule. Verbind de atomen daarna zo dat elk atoom precies zoveel bindingen heeft. Een dubbele binding telt voor twee. Zo ontstaat O=C=O uit CO2, want elk O-atoom heeft twee bindingen en het C-atoom heeft er vier.
De omgekeerde weg werkt ook. Tel uit de structuurformule het aantal atomen van elke soort. Dan kom je weer uit op de molecuulformule.
- Tel eerst de covalenties op.
- Begin met het atoom dat de meeste bindingen heeft.
- Controleer aan het eind of elk atoom het juiste aantal bindingen heeft.
Onthoud
Een molecuulformule geeft de soort en het aantal atomen, een structuurformule geeft ook de verbindingen.
H heeft covalentie 1, O 2, N 3 en C 4.
Een dubbele binding telt voor twee bindingen.
Het aantal bindingen per atoom moet overeenkomen met de covalentie.
Uit een structuurformule kun je de molecuulformule weer aflezen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Geef reactie 2 weer met structuurformules voor alle stoffen. Reactie 2 is CH4N2O + H2O → CO2 + 2 NH3.
- 1
Het aantal bindingen per atoom volgt uit de covalentie: H 1, O 2, C 4 en N 3.
Veelgemaakte fouten
Een H-atoom heeft covalentie 1. Tel de bindingen per atoom na voordat je de structuur tekent, zodat je geen extra bindingen tekent.
Een dubbele binding telt voor twee. Wie dat vergeet, komt voor het C-atoom in CO2 op de verkeerde covalentie uit.
Snel checken
Een molecuul heeft de formule CH4. Hoeveel bindingen heeft het C-atoom in dit molecuul?
Een molecuul heeft één C-atoom, twee O-atomen en geen H-atomen. Elk O-atoom zit met een dubbele binding aan het C-atoom. Welke molecuulformule past hierbij?