Reactiesnelheid en het botsende-deeltjesmodel
In deze les leer je waarom reacties sneller of langzamer verlopen. Je past het botsende-deeltjesmodel toe op concentratie, druk, temperatuur en verdelingsgraad.
Bij een reactie moeten deeltjes met elkaar botsen. Volgens het botsende-deeltjesmodel reageren deeltjes alleen als ze met voldoende energie botsen. Hoe vaker dat gebeurt, hoe sneller de reactie verloopt.
Concentratie
Bij een hogere concentratie zitten er meer deeltjes in dezelfde ruimte. Ze botsen daardoor vaker per seconde. De reactie gaat dan sneller.
Druk
Bij gassen werkt druk op dezelfde manier. Bij hogere druk zitten de gasdeeltjes dichter opeen. Ze botsen dan vaker. Bij vaste stoffen en vloeistoffen speelt druk meestal geen rol.
Temperatuur
Bij een hogere temperatuur bewegen de deeltjes sneller. Ze hebben dan meer energie. Er zijn daardoor meer botsingen die genoeg energie hebben om te reageren. De reactie gaat dus sneller.
Verdelingsgraad
Bij een vaste stof maakt de verdelingsgraad veel uit. Fijn verdeelde stof heeft een groter contactoppervlak. Er zijn dan meer deeltjes beschikbaar voor botsingen. Daardoor verloopt de reactie sneller.
Bij een verklaring schrijf je steeds dezelfde keten op. Eerst het verband met de deeltjes of het oppervlak. Daarna het aantal botsingen. Tot slot de reactiesnelheid.
Onthoud
Een reactie gebeurt door botsingen tussen deeltjes met voldoende energie.
Een hogere concentratie of hogere druk geeft meer botsingen per seconde.
Bij een hogere temperatuur hebben deeltjes meer energie en botsen ze vaker.
Fijn verdeelde stof heeft een groter contactoppervlak en dus meer botsingen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Leg uit waarom de reactie van gelatine met MAA sneller verloopt als de MAA-druppels kleiner zijn. Gebruik het botsende-deeltjesmodel.
- 1
Kleinere druppels betekent een grotere verdelingsgraad van MAA.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen schrijven alleen dat deeltjes vaker botsen, terwijl je moet zeggen dat het aantal botsingen per seconde toeneemt.
Druk speelt bij vaste stoffen en vloeistoffen meestal geen rol, dus noem die factor dan niet als verklaring.
Zeg bij temperatuur niet alleen dat deeltjes harder botsen, maar dat er meer botsingen zijn met voldoende energie.
Snel checken
Magnesium reageert met zoutzuur. Welke verandering zorgt voor de snelste reactie bij dezelfde massa magnesium?
Waarom verloopt een reactie tussen gassen sneller bij een hogere druk?