Typen mutatie
Een mutatie is een verandering in het DNA. Je moet de typen mutatie kunnen beschrijven, want die vraag komt steeds terug bij de verklaring van variatie.
Een mutatie is een verandering in de basenvolgorde van het DNA of in het aantal chromosomen. De syllabus onderscheidt verschillende typen. Je beschrijft ze met hun gevolgen voor het DNA.
Bij een puntmutatie verandert één nucleotide of verandert een klein aantal nucleotiden. Er zijn drie vormen. Bij vervanging (substitutie) komt er een andere base op de plaats van de oude. Bij insertie komt er een nucleotide bij. Bij deletie valt er een nucleotide weg.
Bij een chromosoommutatie verandert een groter stuk van een chromosoom. Een stuk kan verloren gaan, dubbel komen of omgekeerd worden. Bij een genoommutatie verandert het aantal chromosomen. Een puntmutatie past op één gen. Daarom vindt de leerling de oorzaak van een eiwitverandering vaak bij een puntmutatie.
Als een puntmutatie in een gen zit, kan het eiwit dus veranderen. Dat ziet je in de casus van Janneke. Daar verandert één base in het gen voor het eiwit, en dat geeft een ander aminozuur.
Onthoud
Een puntmutatie verandert één of enkele nucleotiden in het DNA.
Vervanging, insertie en deletie zijn de drie vormen van een puntmutatie.
Een chromosoommutatie verandert een groter deel van een chromosoom.
Een genoommutatie verandert het aantal chromosomen.
Een gewijzigd codon kan een ander aminozuur coderen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Waarom is één puntmutatie genoeg voor een ander aminozuur in het eiwit? Je gebruikt de tekst over Janneke.
- 1
Een puntmutatie verandert één nucleotide, of enkele nucleotiden.
Veelgemaakte fouten
Je denkt dat een puntmutatie altijd een ander aminozuur geeft. Bedenk dat een ander codon soms hetzelfde aminozuur codeert.
Je noemt een chromosoommutatie als voorbeeld van een puntmutatie. Houd een puntmutatie beperkt tot één of enkele nucleotiden.
Snel checken
Welke mutatie is een puntmutatie?
Waarom kan een puntmutatie zorgen voor een ander aminozuur in een eiwit?