Eenparige rechtlijnige beweging
Bij een eenparige rechtlijnige beweging verandert de snelheid niet. Met twee formules reken je de snelheid en de afgelegde weg uit, en dat komt in het centraal examen steeds terug.
Bij een eenparige beweging is de snelheid overal even groot. Een beweging is rechtlijnig als de weg een rechte lijn is.
De belangrijkste formules zijn v = Δx/Δt en s = v·t. Met de eerste reken je een gemiddelde snelheid uit. Met de tweede reken je de afgelegde weg uit, als de snelheid bekend is.
Let op de eenheden. Staat de afstand in meter, dan moet een snelheid in km/h eerst naar m/s. Delen door 3,6 doet dat. Andersom vermenigvuldig je met 3,6.
In een (s,t)-diagram is een eenparige beweging een rechte schuine lijn. De steilheid van die lijn is de snelheid. Een horizontaal stuk betekent dat er niets beweegt.
Schrijf bij een berekening eerst de formule op. Vul daarna pas de getallen in en let op het aantal significante cijfers.
Onthoud
Bij een eenparige beweging is de snelheid constant.
Gebruik v = Δx/Δt voor een gemiddelde snelheid en s = v·t voor de afgelegde weg.
Zet eenheden om voordat je rekent, bijvoorbeeld km/h naar m/s door te delen door 3,6.
In een (s,t)-diagram geeft de steilheid de snelheid aan en een horizontaal stuk stilstand.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Gevraagd is de maximale lengte van het spoor van een meteoroïde die 1,22 s zichtbaar was. De snelheid ligt tussen 3,5·10⁴ km/h en 2,5·10⁵ km/h.
- 1
Het spoor wordt het langst bij de hoogste snelheid, want de tijd blijft gelijk.
Veelgemaakte fouten
Km/h en meter door elkaar gebruiken geeft een fout antwoord. Zet alle eenheden eerst om naar dezelfde eenheid.
Een horizontaal stuk in een (s,t)-diagram lezen als beweging. Een horizontaal stuk betekent stilstand, en dan is de snelheid nul.
Snel checken
Een auto rijdt 20 s lang met een constante snelheid van 15 m/s. Welke afstand legt hij af?
Een fietser legt 3,0 km af in 0,25 h met een constante snelheid. Wat is zijn snelheid?