Reactiesoorten herkennen
Bij het examen moet je bij een reactie zien welk reactietype er plaatsvindt. Je kijkt daarvoor naar wat er met de atomen, bindingen en deeltjes gebeurt.
Bij elke reactie kijk je naar wat er met de atomen en bindingen gebeurt. Zo herken je het reactietype.
De belangrijkste soorten zijn:
- additie: twee deeltjes worden één product, een meervoudige binding wordt enkelvoudig
- condensatie: twee deeltjes worden verbonden en er komt een klein molecuul vrij, zoals water, bij de vorming van een ester of amide
- redoxreactie: er worden elektronen overgedragen, en het oxidatiegetal van atomen verandert
- zuur-base reactie: er wordt een H+-ion overgedragen
- hydrolyse: een binding wordt verbroken door reactie met water
- ontleding: één stof splitst in twee of meer stoffen, door elektrolyse, fotolyse of thermolyse
- substitutie: een atoom of groep wordt vervangen door een ander atoom of groep
- verbranding: een stof reageert met zuurstof, volledig of onvolledig
Een redoxreactie en een zuur-base reactie verschillen in wat er overgaat. Bij een zuur-base reactie verhuist een H+-ion. Bij een redoxreactie verhuizen elektronen. Let daarom eerst op wat er met een H+-ion gebeurt voordat je een conclusie trekt.
Bij een additie of condensatie helpt het om de atomen te tellen. Bij additie verdwijnt niets. Bij condensatie komt er een klein molecuul vrij.
Onthoud
Kijk naar wat er met atomen en bindingen gebeurt.
Bij additie worden twee deeltjes één product zonder dat er iets verdwijnt.
Bij een zuur-base reactie verhuist een H+-ion, bij een redoxreactie verhuizen elektronen.
Bij condensatie komt een klein molecuul vrij, bijvoorbeeld water.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Gevraagd wordt de structuurformule van de andere beginstof en de naam van het reactietype. Metformine is het enige product van deze ene stap.
- 1
DCDA heeft de formule C2H4N4 en metformine heeft de formule C4H11N5.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen zien een OH- en denken meteen aan een zuur-base reactie. Kijk eerst of er echt een H+-ion verhuist, en of er iets anders gebeurt.
Leerlingen noemen een reactie additie terwijl er ook iets afsplitst. Tel de atomen van beginstoffen en producten, dan zie je het verschil.
Snel checken
Welk reactietype is het wanneer twee deeltjes samen één product vormen en er niets verloren gaat?
Wat wordt er overgedragen bij een redoxreactie?