Organische reactietypen en polymerisatie
Bij organische reacties breken en vormen bindingen tussen atomen. Op het examen herken je het reactietype aan wat er met de bindingen gebeurt, en schrijf je de vergelijking in structuurformules.
Bij een organische reactie verdwijnt een binding en ontstaat een nieuwe binding. Kijk dus eerst naar welke binding in de reactanten verandert.
Bij een additiereactie verdwijnt een dubbele binding. Er komen twee atomen of groepen bij. Bij additie van broom aan etheen ontstaat 1,2-dibroomethaan.
Bij een condensatiereactie reageren twee moleculen tot één groter molecuul. Daarbij ontstaat een klein molecuul, meestal water. Bij de vorming van een ester reageert een alcohol met een carbonzuur. Zo ontstaan een ester en water.
Hydrolyse is het omgekeerde van condensatie. Water reageert met een grote stof en splitst die in kleinere delen. Een ester splitst zo weer in een alcohol en een carbonzuur. Vetten geven glycerol en vetzuren. Eiwitten geven aminozuren.
Bij polymerisatie koppelen kleine moleculen, de monomeren, aan elkaar tot een lange keten. Bij alkenen gaat dat via additie. De dubbele binding opent en de monomeren verbinden zich met elkaar. Polyesters en polyamiden ontstaan via condensatie.
Bij een substitutiereactie vervangt een atoom een ander atoom in het molecuul. Bij alkanen met halogenen wordt een waterstofatoom vervangen door een halogeenatoom. Er ontstaat ook waterstofhalogenide.
Onthoud
Bij additie verdwijnt een dubbele binding en komen er twee atomen bij.
Condensatie geeft één grotere stof en een klein molecuul, meestal water.
Hydrolyse is het omgekeerde van condensatie en heeft water nodig als reactant.
Bij polymerisatie van alkenen opent de dubbele binding en ontstaat een lange keten.
Bij substitutie van alkanen vervangt een halogeenatoom een waterstofatoom.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Gevraagd is de structuurformule van een fragment uit het midden van LLDPE. Het fragment bevat één etheen-eenheid en één oct-1-een-eenheid.
- 1
In figuur 1a zie je oct-1-een: CH2=CH-C6H13.
Veelgemaakte fouten
Bij polymerisatie teken je de dubbele binding nog na de reactie. Na polymerisatie zitten alle koolstofatomen met enkelvoudige bindingen in de keten.
Bij hydrolyse zet je water aan de productkant. Water hoort aan de kant van de reactanten van de pijl.
Bij additie en substitutie haal je de reactietypen door elkaar. Bij additie verdwijnt een dubbele binding, bij substitutie wordt één atoom vervangen.
Snel checken
Bij hydrolyse van een ester met water ontstaat welke combinatie van stoffen?
Bij additie van broom aan etheen ontstaat welke stof?