Door substitutie waarden berekenen in een formule
Bij dit onderwerp vul je gegeven waarden in een formule in en reken je de uitkomst uit. Dat is de basis van bijna alle opgaven met formules in het centraal examen, ook als de formule er ingewikkeld uitziet.
Substitutie betekent dat je een letter in een formule vervangt door een getal. Schrijf de formule eerst over, met de gegeven waarde op de plek van de letter, en reken daarna stap voor stap uit.
Let bij het invullen op haakjes. Als x = −3 is, dan wordt x² het getal (−3)², dus 9, en niet −9. Ook een breuk reken je als geheel uit: de teller en de noemer krijgen elk hun eigen haakjes wanneer dat nodig is.
Rond pas af aan het eind. Als je tussentijds afrondt, kan je eindantwoord verkeerd uitvallen. Houd bij tussenstappen een paar decimalen aan en rond de eindantwoord af op het aantal decimalen dat de opgave vraagt.
Bij examenvragen in een context staat de betekenis van de letters in de tekst. Lees die eerst goed, zodat je weet welke waarde bij welke letter hoort. Na het berekenen controleer je of de uitkomst logisch is in de context en beantwoord je de vraag die er echt staat.
Onthoud
Vervang elke letter door de gegeven waarde en schrijf de formule eerst volledig over.
Gebruik haakjes bij negatieve getallen en bij de teller en noemer van een breuk.
Rond pas af aan het eind, niet tussendoor.
Controleer of de uitkomst past bij de context en beantwoord de gestelde vraag.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bereken het dauwpunt T voor een luchttemperatuur van 23 °C en een luchtvochtigheid van 65%, met formule 1, en controleer of er goed zichtbare condens ontstaat bij een glastemperatuur van 12 °C.
- 1
Vul in: G = 17,27 · 23 / (237,7 + 23) + ln(65/100).
Veelgemaakte fouten
Je rekent met −9 in plaats van 9 bij (−3)², omdat je het minteken niet tussen haakjes zet; schrijf dan altijd eerst (−3)² en reken dat uit.
Je rondt tussendoor af, waardoor het eindantwoord afwijkt; reken met tussenuitkomsten in de rekenmachine en rond pas de eindantwoord af.
Je vergeet de breuk als geheel te berekenen en deelt alleen de teller door iets; zet de noemer tussen haakjes, zodat de hele noemer wordt gedeeld.
Snel checken
Gegeven is de functie f(x) = 2x² − 5x + 1. Wat is f(−3)?
Gegeven is de functie g(x) = 12 / x. Wat is g(0,5)?